ซูเราะฮฺ อัด-ดุฮา — อายะฮฺ 10

คำอธิบายคำศัพท์:

• السَّائِلَ หมายถึง ผู้ที่ขอความช่วยเหลือ ไม่ว่าจะขอทาน ขอความรู้ หรือขอความช่วยเหลือในเรื่องต่างๆ
• تَنْهَرْ หมายถึง การตะคอก ไล่ดุ หรือกล่าวคำหยาบใส่

การตีความหมายของอายะฮ์:

อายะฮ์นี้เป็นคำสั่งสอนจากอัลลอฮ์แก่ท่านนบีมุฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม และเป็นบทเรียนสำหรับประชาชาติมุสลิมทุกยุคสมัย หลังจากที่อัลลอฮ์ทรงตรัสถึงการดูแลเด็กกำพร้าในอายะฮ์ก่อนหน้า พระองค์ทรงต่อเนื่องด้วยคำสั่งเกี่ยวกับผู้ที่มาขอความช่วยเหลือว่า "ส่วนผู้ที่มาขอความช่วยเหลือนั้น เจ้าอย่าได้ตะคอกใส่เขา"

ความหมายคือ เมื่อมีผู้มาขอความช่วยเหลือจากเจ้า ไม่ว่าจะเป็นเรื่องทรัพย์สินเงินทอง อาหารการกิน หรือแม้แต่การขอความรู้และคำแนะนำ เจ้าอย่าได้ขับไล่เขาอย่างหยาบคาย หรือกล่าวคำพูดที่ทำให้เขารู้สึกอับอายขายหน้า แต่จงตอบสนองความต้องการของเขาตามกำลังความสามารถ หากสามารถให้ได้ก็จงให้ด้วยความเต็มใจ และหากไม่สามารถให้ได้ก็จงปฏิเสธด้วยถ้อยคำที่นุ่มนวลอ่อนโยน

การตะคอกไล่ผู้ขอความช่วยเหลือนั้น เป็นการกระทำที่แสดงถึงความใจแคบและขาดความเมตตา ซึ่งตรงกันข้ามกับคุณธรรมของอิสลามที่ส่งเสริมให้มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และให้เกียรติแก่ผู้ที่มาขอความช่วยเหลือ เพราะผู้ขอนั้นอาจมีความจำเป็นจริงๆ หรืออาจเป็นผู้ที่อัลลอฮ์ทรงทดสอบเราผ่านทางเขา

บทเรียนที่ได้รับจากอายะฮ์:

1. การมีมารยาทอันงดงามในการปฏิเสธ – อิสลามสอนให้เรารักษาน้ำใจของผู้อื่น แม้ในยามที่เราไม่สามารถช่วยเหลือได้ ก็ควรปฏิเสธด้วยคำพูดที่สุภาพอ่อนโยน ไม่ทำร้ายจิตใจผู้ที่มาขอความช่วยเหลือ
2. การให้เกียรติผู้ที่มาขอความช่วยเหลือ – การตะคอกหรือดูหมิ่นผู้ขอนั้น เป็นการทำลายศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของเขา อิสลามจึงห้ามการกระทำเช่นนี้โดยเด็ดขาด และสอนให้เราปฏิบัติต่อผู้ขอด้วยความเมตตาและให้เกียรติ
3. การเป็นผู้ให้ที่เต็มใจ – เมื่อเราสามารถช่วยเหลือผู้อื่นได้ จงทำด้วยความเต็มใจและร่าเริงแจ่มใส เพราะการให้ด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้มนั้น มีคุณค่ามากกว่าการให้พร้อมกับใบหน้าที่บึ้งตึง
4. การตระหนักถึงพระคุณของอัลลอฮ์ – อายะฮ์นี้สอนให้เรารู้จักมองดูความโปรดปรานของอัลลอฮ์ที่มีต่อเรา แล้วแบ่งปันให้แก่ผู้อื่นที่ด้อยโอกาสกว่า เพราะการช่วยเหลือผู้อื่นคือการแสดงความกตัญญูต่อพระเจ้าอย่างเป็นรูปธรรม
5. การสร้างสังคมที่อบอุ่นและเกื้อกูล – หากทุกคนในสังคมปฏิบัติตามคำสอนนี้ สังคมก็จะเต็มไปด้วยความรักความเมตตา ผู้ที่ตกทุกข์ได้ยากจะไม่รู้สึกโดดเดี่ยว และผู้ที่ให้ก็จะได้รับความสุขใจจากการให้ ซึ่งเป็นการสร้างสังคมที่น่าอยู่และเป็นที่รักของทุกคน