سوره علق — آیه 13

معانی کلمات:

• کَذَّبَ: تکذیب کرد، دروغ شمرد (آنچه را که پیامبر آورده بود).
• تَوَلَّی: روی گرداند، اعراض کرد و پشت کرد (به حق و ایمان).

تفسیر آیه:

ای پیامبر! آیا دیدی و خبر دادی از حال آن کسی که حق را تکذیب میکند و از ایمان و پیروی از راه راست روی میگرداند؟ این اشاره به ابوجهل و امثال اوست که با وجود دیدن نشانههای روشن حق، آن را انکار کردند و با تکبّر و عناد، از پذیرش دعوت پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) اعراض نمودند. این آیه در ادامه بیان میکند که آیا چنین کسی نمیداند که خداوند همه اعمال و کردار او را میبیند و در برابر این تکذیب و اعراض، سزای او چیست؟ این پرسش برای هشدار و تهدید به چنین افرادی است که با وجود علم به حق، آن را انکار کرده و با غرور و سرکشی، از آن روی برمیگردانند. خداوند به پیامبرش میفرماید که از این تکذیب و اعراض غمگین مباش و بدان که خداوند بینا و داناست و جزای این اعمال را خواهد داد.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم و آگاهی خداوند: این آیه یادآور این حقیقت است که خداوند متعال بر تمام اعمال و نیات بندگان آگاه است و هیچ کاری از دید او پنهان نمیماند. این باور، انسان را به مراقبت از خود و دوری از گناه وادار میکند.
2. تهدید برای تکذیبکنندگان: کسانی که حق را میشناسند اما آن را انکار میکنند و روی میگردانند، باید از عاقبت کار خود بیمناک باشند؛ زیرا خداوند قادر و بینا است و حساب همه را خواهد رسید.
3. تسلی خاطر برای مؤمنان: این آیه به مؤمنان و پیامبر (ص) آرامش میدهد که تکذیب و اعراض مخالفان نباید آنان را نگران کند؛ چرا که خداوند حامی و ناظر بر همه چیز است و در نهایت حق را یاری خواهد کرد.
4. دعوت به پایداری بر حق: با وجود مخالفتها و تکذیبها، مؤمن باید بر راه خود استوار بماند و از رویگردانی دیگران نهراسد، زیرا پاداش او نزد خداوند محفوظ است.