Аль-Фатиха сүрөсү — Аят 2

1. Сөздөрдүн мааниси:

• الْحَمْدُ (аль-хамд): Мактоо, ыраазычылык билдирүү, жакшылыкты таануу. Бул сөз "шукүр" дегенден кененирээк — ал тил менен мактоону, жүрөк менен ыраазы болууну жана амал менен жакшылыкка жооп берүүнү камтыйт.
• لِلَّهِ (лиллаахи): Аллахка таандык, Аллах үчүн дегенди билдирет. "Лаам" жалгамасы бул жерде таандыктыкты жана өзгөчөлүктү билдирет — башка эч кимге эмес, жалгыз Аллахка гана.
• رَبِّ (рабби): Рабб сөзү араб тилинде бир нече маанини камтыйт: ээси, кожоюну, тарбиялоочу, өстүрүп-өнүктүрүүчү, оңдоп-түзөтүүчү, камкордук көрсөтүүчү. Бул жерде Аллахтын жаратуучулук, ээлик кылуучулук жана тарбиялоочулук сыпаттары бириктирилген.
• الْعَالَمِينَ (аль-ааламийн): "Аалам" сөзүнүн көптүк түрү. Аалам — Аллахтан башка бардык жаратылган нерселер: адамдар, периштелер, жиндер, жаныбарлар, өсүмдүктөр, тоолор, дарыялар, планеталар, жылдыздар жана башка бардык макулуктар. Демек, "ааламдар" — бардык жаратылгандардын жыйындысы.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бардык мактоолор, бардык ыраазычылыктар жана бардык шүгүрлөр жалгыз Аллахка таандык. Ал — кемчиликсиз сыпаттарга ээ, жеткилеңдик менен мүнөздөлгөн Зат. Анын берген жакшылыктары көрүнүктүү да, жашыруун да; динге байланыштуу да, дүйнөлүк турмушка байланыштуу да. Ал бардык нерсени жараткан, бардык макулуктардын иштерин башкарып турган, аларды ар кандай жакшылыктар менен багып-тарбиялаган Рабби. Ал ыйман келтирген пенделерин ыйман жана жакшы амалдар менен өзгөчө тарбиялайт.

Бул аят Аллахты мактоо жана Ага шүгүр кылуу — пенделердин милдети экенин билдирет. Анткени Ал жалгыз өзү ушул мактоого жана шүгүргө татыктуу. Ал бүткүл жаратылгандардын Ээси, Жаратуучусу жана Башкаруучусу. Аллахтан башка бардык нерсе — ааламдарга кирет. Ал алардын баарынын Раббиси, баарын жаратып, баарына камкордук көрсөтүп турат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге эң чоң чындыкты эскертет: биздин жашообуз, ден соолугубуз, акылыбыз, үй-бүлөбүз, тамагыбыз, суубуз — баары Аллахтын берген жакшылыктары. Ошондуктан күнүмүздү "Альхамдулиллах" деп баштоо — бул Раббибизге болгон ыраазычылыгыбыздын жана сүйүүбүздүн белгиси.
• Аллах — бардык ааламдардын Раббиси. Бул деген биз гана эмес, бүткүл аалам — жылдыздар, планеталар, периштелер, жиндер — баары Анын башкаруусунда экенин билдирет. Бул бизге коопсуздук жана тынчтык сезимин берет: биз жалгыз эмеспиз, бизди эң Улуу, эң Мээримдүү Зат коргоп турат.
• "Альхамдулиллах" деп айтуу — бул жөн гана сөз эмес, бул жүрөктүн тереңинен чыккан ыраазычылык. Бул сөз бизди текеберликтен, наадандыктан жана ыраазычылыксыздыктан сактайт. Ал бизге бардык нерсенин булагы — Аллах экенин эскертип, жүрөгүбүздү жумшартат.
• Бул аят аркылуу биз Аллахты таанып-билүүгө умтулабыз. Анын Раббибиз экенин, бизди жаратып, багып-тарбиялап, ар дайым камкордук көрсөтүп турганын түшүнөбүз. Бул түшүнүк биздин жашообузга маани берет, бизди жакшылыкка, адептүүлүккө жана Аллахка болгон сүйүүгө жетелейт.
• Эң негизгиси, бул аят бизге исламдын эң кооз тарабын көрсөтөт: Аллах — Мээримдүү, Кечиримдүү, Камкор Рабби. Ал бизден жөн гана Ага ыраазычылык билдиришибизди жана Аны эскеришибизди каалайт. Бул — биздин пайдабыз үчүн, биздин жүрөгүбүздүн тынчтыгы үчүн. Ошондуктан "Альхамдулиллах" деп айткан сайын жүрөгүбүз бейпилдикке, жаныбыз тынчтыкка жетет.