Йунус сүрөсү — Аят 42

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يَسْتَمِعُونَ — «угушат»: кулак салып угуу, бирок кабыл алуу жана моюн сунуу жок угуу.
• الصُّمَّ — «дулөйлөр»: бул жерде сырткы кулак эмес, жүрөктүн кулагы дүлөй болгондуктан акыйкатты укпай калгандар.
• لَا يَعْقِلُونَ — «акыл жүгүртүшпөйт»: түшүнүшпөйт, ой жүгүртүп, акыйкатты кабыл алышпайт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) каапырлардын арасында сенин окуган Кураныңды жана айткан акыйкат сөзүңдү угуучулар бар экенин билдирүүдө. Бирок алардын угуусу жөн эле кулак менен угуу — жүрөктөрү ага ыраазы болуп, моюн сунуп, кабыл албайт. Алар сырткы көрүнүштө угуп жаткандай болушса да, чындыгында жүрөктөрү акыйкатты түшүнбөйт, ага кулак какпайт.

Ошон үчүн Аллах пайгамбарга суроо берүү аркылуу: «Сен дүлөйлөргө угузуп бере аласыңбы? Алар акыл жүгүртпөсө да?» — деп айтууда. Бул суроонун мааниси — жокко чыгаруу, башкача айтканда: сен аларга акыйкатты угузуп бере албайсың, анткени алардын жүрөктөрү дүлөй, акылдары түшүнбөйт. Сен аларды ыйманга келтире албайсың, аларды Аллах гана туура жолго сала алат. Пайгамбардын милдети — жеткирүү жана эскертүү, ал эми жүрөктөрдү ачуу жана туура жолго баштоо Аллахтын колунда.

Бул аяттагы «дулөйлөр» деген сөз сырткы кулактын дүлөйлүгүн эмес, жүрөктүн жана акылдын дүлөйлүгүн билдирет. Алар акыйкатты угуп, түшүнүү жөндөмүнөн ажыраган, ошондуктан аларга эч кандай далил, эч кандай аят таасир этпейт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыйкатты угуу — жүрөктүн иши: Кулак менен угуу жетишсиз, жүрөк менен кабыл алуу керек. Ислам — бул жөн гана сөздөрдү угуу эмес, аларды жүрөккө жутуп, жашоого колдонуу.
• Аллах гана туура жолго салат: Биз башкаларды чындыкка чакырабыз, бирок жүрөктөрдү ачуу жана ыйман берүү Аллахтын колунда. Бул бизди момундукка жана Аллахка таянууга үйрөтөт.
• Куран — дары жана нур: Куранды угуп, аны түшүнүп, акыл жүгүртүү — жүрөктүн дүлөйлүгүнөн айыктырат. Куранды окуп, маанисин түшүнүү аркылуу биз Аллахтын сөзүнүн тереңдигин сезебиз.
• Ыйман — улуу жакшылык: Аллах кимди туура жолго салса, ошол гана акыйкатты түшүнөт. Бул бизге ыймандын баасын билип, Аллахка шүгүр кылууга түрткү берет.
• Пайгамбардын үлгүсү: Пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) өз милдетин так аткарган — жеткирүү жана эскертүү. Биз да акыйкатты жеткирүүдө сабырдуу болуп, натыйжаны Аллахтан күтүүгө тийишпиз.

Бул аят бизди Куранды жүрөгүбүз менен угууга, акыл жүгүртүүгө жана Аллахтын аяттарын терең түшүнүүгө чакырат. Ислам — бул жүрөктүн дүлөйлүгүнөн айыктырып, акылды нурландырган жол.