سوره یونس — آيت 42

1) لفظن جي معنيٰ:

• يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ: تو ڏانهن ڪن ڏئي ٻڌن ٿا.
• الصُّمَّ: ٻوڙا، يعني اهي جيڪي ٻڌي نه ٿا سگهن.
• لَا يَعْقِلُونَ: اهي سمجهه نه ٿا رکن، عقل نه ٿا ڪن.

2) آيت جي تفسير:

اي پيغمبر! ڪافرن ۾ ڪجهه اهڙا به آهن جيڪي ظاهري طور توهان جي تلاوت ۽ تبليغ کي ٻڌندا آهن، پر سندن دلون ان کي قبول ڪرڻ ۽ سمجهڻ کان خالي رهنديون آهن. اهي ٻڌڻ باوجود حق کي نه ٿا مڃين ۽ نه ئي ان تي غور ۽ فڪر ڪن ٿا. پوءِ ڇا توهان اهڙن ماڻهن کي هدايت جي راهه تي آڻي سگهو ٿا جيڪي حق ٻڌڻ کان ٻوڙا ٿي ويا آهن ۽ سمجهڻ کان محروم آهن؟ هي سوال درحقيقت انڪار ۽ نفي جي معنيٰ ۾ آهي، يعني توهان انهن کي زوريءَ هدايت نه ٿا ڏئي سگهو، جيستائين الله تعاليٰ پاڻ انهن کي هدايت جي توفيق نه عطا فرمائي. اهي ماڻهو ظاهري ڪنن سان ٻڌڻ باوجود دل جي ڪنن سان ٻڌڻ کان محروم آهن، ان ڪري اهي حق کي سمجهي ۽ قبول ڪري نه ٿا سگهن.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هدايت صرف الله تعاليٰ جي هٿ ۾ آهي، انسان کي صرف تبليغ ۽ نصيحت ڪرڻ جي ذميواري آهي، نتيجو الله جي ئي اختيار ۾ آهي.
• قرآن مجيد کي صرف ٻڌڻ ئي ڪافي ناهي، ان کي دل سان قبول ڪرڻ، سمجهڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ ضروري آهي.
• اهي ماڻهو جيڪي حق کي ٻڌي به نه ٿا مڃين، اهي روحاني طور تي ٻوڙا ۽ بي عقل آهن، انهن جي حالت تي رحم ڪندي دعا ڪرڻ گهرجي ته الله سندن دلين کي کولي.
• قرآن مجيد جي تعليمات ۾ اهڙي حڪمت ۽ رحمت آهي جو اهو هر انسان لاءِ هدايت جو ذريعو آهي، پر ان کي قبول ڪرڻ لاءِ کليل ۽ عاجز دل گهرجي.
• اسلام اهو دين آهي جيڪو عقل ۽ فڪر جي دعوت ڏئي ٿو، ۽ انسان کي سوچڻ، سمجهڻ ۽ حق کي قبول ڪرڻ جي تلقين ڪري ٿو.