یونس سۈرىسى — ئايەت 66

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ ھەممە مەخلۇقاتقا ئىگە ئىكەنلىكىنى، شېرىككە چوقۇنغۇچىلارنىڭ پەقەت گۇمان ۋە يالغانغا ئەگىشىۋاتقانلىقىنى بىلدۈرىدۇ.

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ ئىزاھاتى:

• أَلَا (ئەلا): دىققەت قىلىڭلار، بىلىڭلار دېگەن مەنىدە بولۇپ، ئاڭلىغۇچىنىڭ دىققىتىنى تارتىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.
• شُرَكَاءَ (شۇرەكا): شېرىكلەر، يەنى ئاللاھقا شېرىك قىلىنغان بۇت ۋە باشقا نەرسىلەر.
• الظَّنَّ (زەنن): گۇمان، ئېنىق ئەمەس پەرەز.
• يَخْرُصُونَ (يەخرۇسۇن): يالغان سۆزلەيدۇ، ئاساسسىز دەۋا قىلىدۇ.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىنسانلارغا شۇنى ئۇقتۇرىدۇكى، ئاسمانلاردىكى ۋە زېمىندىكى بارلىق مەخلۇقاتلار — پەرىشتىلەر، ئىنسانلار، جىنلار ۋە باشقا ھەممە نەرسە — پەقەت ئاللاھنىڭ مۇلكىدۇر ۋە ئۇنىڭ ھۆكۈمرانلىقى ئاستىدىدۇر. ئاللاھ ئۆزى خالىغانچە ھۆكۈم قىلىدۇ، خالىغىنىنى قىلىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق كۈچ ياكى ئىگە يوق.

ئاندىن ئاللاھ تائالا مۇشرىكلارنىڭ ھالىتىنى بايان قىلىپ: ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرى ھەقىقەتەن ئاللاھنىڭ شېرىكى دېگەن دەۋاسى پۈتۈنلەي ئاساسسىز ئىكەنلىكىنى، ئۇلارنىڭ ھەقىقەتتە پەقەت گۇمانغا ئەگىشىۋاتقانلىقىنى، ھېچقانداق ئېنىق دەلىل-پاكىتقا ئىگە ئەمەسلىكىنى ئېيتىدۇ. ئۇلار پەقەت ئۆزلىرىنىڭ خىيالىي پەرەزلىرىگە تايىنىدۇ، ھەمدە ئاللاھقا شېرىك نىسبەت بېرىش بىلەن يالغان سۆزلەيدۇ. ئاللاھ تائالا بۇنداق سۆزلەردىن پاك ۋە ئالىيدۇر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقىي ئىبادەت پەقەت يالغۇز ئاللاھقىلا قىلىنىشى كېرەك. ئاللاھنىڭ مۇلكى ھەممە نەرسىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، ئۇنىڭدىن باشقا ھېچقانداق ئىلاھ يوق. ئىنسان ئۆزىنىڭ ئىبادەت قىلىۋاتقان نەرسىسىنى ئوبدان ئويلىنىپ كۆرۈشى كېرەك: ئۇ ھەقىقەتەن ئىبادەتكە لايىقمۇ؟ ئاللاھتىن باشقا چوقۇنۇۋاتقان نەرسىلەر ئىنسانغا پايدا ياكى زىيان يەتكۈزەلەمدۇ؟ ھەرگىز يەتكۈزەلمەيدۇ. شۇڭا ئەقىللىق ئىنسان پەقەت ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىشى، ئۇنىڭغا ھېچنەرسىنى شېرىك قىلماسلىقى كېرەك. بۇ دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە نىجاتلىققا ئېرىشىشنىڭ بىردىنبىر يولىدۇر.