سوره یونس — آیه 66

معانی کلمات:

• یَخْرُصُونَ: دروغ میگویند؛ تخمین و گمان باطل میزنند.
• شُرَکَاءَ: شریکهایی که مشرکان برای خداوند قرار میدهند.
• یَدْعُونَ: میخوانند و عبادت میکنند.

تفسیر آیه:

آگاه باشید که تمام موجودات در آسمانها و زمین—اعم از فرشتگان، انسانها، جنّ و دیگر مخلوقات—همگی مِلک خدای متعال هستند و او بر همهی آنها حکمرانی میکند و هرگونه که بخواهد فرمان میدهد. هیچکس در این پادشاهیِ مطلق، شریک و همتایی برای او نیست.

حال، مشرکان که به جای خداوند، معبودهایی را میخوانند و آنها را شریک خدا قرار میدهند، در حقیقت از چه چیزی پیروی میکنند؟ آنها هیچ شریک حقیقی و واقعیای را دنبال نمیکنند، زیرا شریک گرفتن برای خداوند در ربوبیت و الوهیت، امری محال و ناممکن است. این مشرکان فقط از گمان و پندارِ بیاساس خود پیروی میکنند؛ گمان میکنند که این بتها و معبودهای دروغین، آنها را به خداوند نزدیک میکنند و شفاعتشان خواهند کرد. اما این تنها یک خیال واهی است.

آنها در این ادعا که برای خداوند شریکانی وجود دارد، جز دروغ و افترا چیزی نمیگویند. آنان بدون هیچ دلیل و برهانی، این نسبت ناروا را به خداوند میدهند و در واقع دروغپردازانی بیش نیستند.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و یکتاپرستی: این آیه به زیبایی نشان میدهد که مالکیت مطلق هستی از آنِ خداست و هیچ شریکی در آفرینش و تدبیر جهان ندارد. این حقیقت، انسان را به توحید خالص دعوت میکند و او را از هرگونه شرک و بتپرستی بازمیدارد.
2. بطلان تقلید کورکورانه: مشرکان بدون تحقیق و بر اساس گمان و خرافه، راه باطل را در پیش گرفته بودند. این آیه به ما میآموزد که در مسائل اعتقادی و دینی، باید از روی علم و یقین حرکت کنیم، نه از روی ظنّ و گمان.
3. دروغپردازی مشرکان: کسانی که برای خدا شریک قائل میشوند، در واقع دروغگویانی هستند که به خداوند نسبت ناروا میدهند. این هشدار، انسان را از هرگونه انحراف عقیدتی برحذر میدارد.
4. امید و آرامش: وقتی بدانیم همهی جهان تحت فرمان خدای حکیم و مهربان است، دلمان آرام میگیرد و تنها به او توکل میکنیم. این آیه، روح امید و اعتماد به خدا را در دل مؤمنان زنده میکند و آنها را از ترس و وابستگی به موجودات ناتوان رها میسازد.