سوره یونس — آیه 93

معانی کلمات:

• بَوَّأْنَا: منزل دادیم، جای دادیم، سکونت دادیم.
• مُبَوَّأَ صِدْقٍ: منزل و جایگاه شایسته و پسندیده.
• الطَّیِّبَاتِ: روزیهای حلال و پاکیزه.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از نعمتهای بزرگ خود بر بنیاسرائیل اشاره میکند و میفرماید: ما به بنیاسرائیل منزلگاه شایسته و پسندیدهای در سرزمین مقدس (شام و مصر) عطا کردیم و آنها را در آنجا سکونت دادیم و از روزیهای حلال و پاکیزه به آنان بخشیدیم. این نعمتها شامل خوراکیهای لذیذ، میوهها، آبهای گوارا و سایر مواهب الهی بود که در آن سرزمین پربرکت برایشان فراهم کردیم.

اما با وجود این همه نعمت و آگاهی، آنان در امر دین خود اختلاف نکردند مگر پس از آنکه علم و دانش به آنان رسید و حجت بر آنها تمام شد. یعنی اختلاف آنان از روی جهل و نادانی نبود، بلکه از روی عناد و لجاجت بود؛ زیرا تورات آنان را به آمدن پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) بشارت داده بود و نشانههای او را برایشان روشن کرده بود، اما وقتی پیامبر موعود آمد، به جای ایمان آوردن، انکار کردند و به همین دلیل دچار اختلاف و پراکندگی شدند و سرزمینهایشان را از دست دادند.

سپس خداوند به پیامبرش (صلیاللهعلیهوسلم) اطمینان میدهد که او در روز قیامت میان آنان داوری خواهد کرد و در مورد آنچه در دنیا درباره دین و پیامبری او اختلاف میکردند، قضاوت نهایی خواهد نمود. در آن روز، مؤمنان و حقپذیران وارد بهشت میشوند و کافران و منکران به عذاب جهنم گرفتار خواهند شد و هیچ ظلمی بر آنان نخواهد شد.

فواید و درسهای آیه:

1. نعمتهای الهی، آزمون بندگان است: خداوند به بنیاسرائیل سرزمین نیکو و روزی پاکیزه داد، اما آنان قدر نشناختند. این به ما میآموزد که نعمتها وسیله آزمایشاند و باید شکرگزار باشیم.
2. اختلاف پس از علم، نکوهیده است: اختلاف از روی جهل قابل بخشش است، اما اختلاف پس از رسیدن علم و روشن شدن حقیقت، گناه و لجاجت است. ما باید پس از شناخت حق، از آن پیروی کنیم و اختلاف نکنیم.
3. عدالت الهی در روز قیامت: هیچ اختلاف و ستمی در دنیا بدون داوری عادلانه نمیماند. خداوند در روز قیامت میان همه اختلافها قضاوت میکند و حق هر کس را میپردازد. این باور، دل مؤمن را آرام میکند و او را به صبر و استقامت دعوت مینماید.
4. بشارتهای کتب آسمانی: تورات و انجیل به آمدن پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) بشارت داده بودند و علم آن نزد بنیاسرائیل بود، اما انکار کردند. این نشان میدهد که ایمان به پیامبران، یک زنجیره به هم پیوسته است و مسلمانان باید به همه پیامبران ایمان داشته باشند و به رسالت نهایی پیامبر خاتم (صلیاللهعلیهوسلم) گردن نهند.
5. عاقبت نیک برای مؤمنان: کسانی که حق را بپذیرند و از اختلاف بپرهیزند، در امنیت و آرامش زندگی میکنند و در آخرت نیز پاداش نیک دارند. این آیه مؤمنان را به اتحاد و پرهیز از تفرقه دعوت میکند.