یوسف سۈرىسى — ئايەت 102

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• أَنبَاءِ الْغَيْبِ: غەيبتىكى خەۋەرلەر، يەنى ئىنسانلار بىلمەيدىغان، ئاللاھ تائالا بىلگەن يوشۇرۇن ئۇچۇرلار.
• نُوحِيهِ: بىز ئۇنى ۋەھىي قىلىمىز، يەنى ئاللاھ تائالا پەيغەمبەرگە ئۇچۇر بېرىدۇ.
• أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ: ئۇلار ئۆز ئىشلىرىنى بىرلىكتە قارار قىلدى، يەنى ئۇلار بىرلىشىپ پىلان تۈزدى.
• يَمْكُرُونَ: ئۇلار مىكىر قىلىدۇ، يەنى يوشۇرۇن ھىيلە-مىكىر ئىشلىتىدۇ.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا يۇسۇف ئەلەيھىسسالامنىڭ قىسسەسىنىڭ غەيبتىكى خەۋەرلەردىن ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭغا ۋەھىي قىلىپ بېرىۋاتقانلىقىنى ئۇقتۇرىدۇ. بۇ قىسسە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۆزى كۆرگەن ياكى شاھىت بولغان ۋەقە ئەمەس، بەلكى ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن بىلدۈرۈلگەن يوشۇرۇن خەۋەردۇر. ئاللاھ تائالا يەنە پەيغەمبەرگە: سەن يۇسۇفنىڭ قېرىنداشلىرى ئۇنى قۇدۇققا تاشلاشنى قارار قىلغان ۋە مىكىر-ھىيلە تۈزگەن چاغدا ئۇلارنىڭ يېنىدا ھازىر بولمىغانلىقىڭنى، بۇ ۋەقەلەرنى كۆرمىگەنلىكىڭنى ئېيتىدۇ. بۇنىڭدىن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ھەقىقىي پەيغەمبەر ئىكەنلىكى، ئۇنىڭغا ئاللاھ تائالا تەرىپىدىن ۋەھىي كېلىۋاتقانلىقى ئېنىق بىلىنىدۇ. چۈنكى ئۇ بۇ قىسسەنى ئۆزى كۆرمىگەن، ئوقۇمىغان تۇرۇقلۇق، ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسى بىلەن ئېنىق ۋە تەپسىلىي بايان قىلىپ بەردى. بۇ ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە پەيغەمبەرنىڭ راستلىقىنىڭ دەلىلىدۇر.

بۇ قىسسە ئىبرەت ئېلىشقا تېگىشلىك ئەھۋاللارغا تولغان. ئاللاھ تائالا بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئۇنىڭ ئىلمى ھەممە نەرسىنى قاپلىغان، ھەتتا بىز بىلمەيدىغان غەيبلەرنىمۇ بىلىدۇ. شۇڭا بىز ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، ئۇنىڭ ۋەھىيىسىگە ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ بۇ قىسسەنى ئېنىق بايان قىلىشى، ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنىڭ ھەقىقىيلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. بىز بۇ قىسسەدىن سەۋر-تاقەت، ئاللاھقا بولغان ئىشەنچ ۋە قېرىنداشلار ئارىسىدىكى مۇناسىۋەتلەردە ئەقىل-پاراسەت بىلەن مۇئامىلە قىلىشنى ئۆگىنىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھىدايەت قىلغاي، بىزنى قۇرئان كەرىمنىڭ نۇرى بىلەن يورۇتۇپ، ئۇنىڭ ئەھكاملىرىغا ئەمەل قىلىشىمىزغا ياردەم بەرگەي.