سوره یوسف — آیه 17

معانی کلمات:

• نَسْتَبِقُ: مسابقه می‌دادیم در دویدن یا تیراندازی.
• مَتَاعِنَا: اثاث و وسایل زندگی، لباس‌ها و توشه‌ی راه.
• بِمُؤْمِنٍ: باورکننده و تصدیق‌کننده.

تفسیر آیه:

برادران یوسف پس از آنکه او را در چاه انداختند، شب هنگام با چهره‌هایی اندوهگین و گریان به نزد پدرشان یعقوب آمدند و گفتند: ای پدر ما! ما امروز برای مسابقه رفتیم؛ مسابقه‌ای در دویدن یا تیراندازی. یوسف را نزد وسایل و لباس‌های خود گذاشتیم تا از آنها نگهداری کند و ما فقط برای مدت کوتاهی دور شدیم. اما در همین فرصت کم، گرگ آمد و او را درید و خورد. سپس برای اینکه پدر را قانع کنند و خود را از اتهام نیرنگ پاک نشان دهند، افزودند: تو هرگز سخن ما را باور نخواهی کرد، حتی اگر راست بگوییم؛ زیرا محبت شدید تو به یوسف باعث می‌شود که به ما بدبین باشی و نتوانی تصدیقمان کنی.

آنها با این سخنان، هم دروغ خود را با ظاهری فریبنده پوشاندند و هم محبت پدرانه‌ی یعقوب را بهانه‌ای برای بی‌اعتمادی او به خودشان قرار دادند تا از زیر بار راست‌گویی شانه خالی کنند. اما یعقوب که پدری هوشیار و بصیر بود، بعداً در آیه‌ی بعد می‌گوید: بلکه نفس شما کاری را برایتان آراسته است؛ پس صبری نیکو می‌کنم.

فواید و پیام‌ها:

• دروغگویان برای پنهان کردن حقیقت، گاهی بهانه‌هایی می‌آورند که طرف مقابل را متهم به بدبینی یا احساسات می‌کنند تا از راستی خود منصرف شود؛ اما مؤمن باید هوشیار باشد و فریب این سخنان را نخورد.
• محبت شدید به کسی نباید باعث شود که انسان از قضاوت عادلانه درباره‌ی دیگران باز بماند؛ اما در عین حال، نباید به‌راحتی به مردم بدبین شد و هر سخنی را نپذیرفت.
• صبر و بردباری در برابر سختی‌ها و توطئه‌های دیگران، از صفات مؤمنان راستین است؛ همان‌گونه که یعقوب علیه‌السلام با صبر جمیل و توکل بر خدا، این آزمون بزرگ را پشت سر گذاشت.
• این داستان به ما می‌آموزد که در برابر مشکلات و نیرنگ‌های دیگران، به خدا پناه ببریم و از او یاری بخواهیم، زیرا خداوند سرانجام صابران و متوکلان را یاری می‌کند و حقیقت را آشکار می‌سازد.