Yusuf surasi — Oyat 18

Kalimalarning ma'nolari:

• قَمِيصِهِ — uning ko‘ylagi (Yusuf alayhissalomning ko‘ylagi).
• بِدَمٍ كَذِبٍ — yolg‘on qon bilan, ya’ni Yusufning qoni bo‘lmagan, balki boshqa bir hayvon yoki narsaning qoni bilan.
• سَوَّلَتْ — bezadi, chiroyli ko‘rsatdi, yomon ishni yaxshi qilib ko‘rsatdi.
• فَصَبْرٌ جَمِيلٌ — go‘zal sabr, ya’ni shikoyat va norozilik aralashmagan sabr.
• الْمُسْتَعَانُ — O‘zidan yordam so‘raladigan zot.

Tafsir:

Yusufning aka-ukalari otalariga yolg‘on gapirib, uni bo‘riga yedirganliklarini da’vo qilishdi. Bu da’volarini isbotlash uchun esa hiyla-nayrangga qo‘l urdilar: Yusufning ko‘ylagini boshqa bir narsaning qoni bilan bo‘yab, otalariga olib kelishdi. Ular bu qonni Yusufning qoni deb ko‘rsatishni va shu bilan otalarini aldashni niyat qilishgan edi. Ammo bu yolg‘on fosh bo‘ldi, chunki ko‘ylak butun edi, yirtilmagan edi. Agar uni chindan ham bo‘ri yegan bo‘lsa, ko‘ylak ham yirtilgan bo‘lardi.

Shunda o‘tkir zehnli va donishmand ota — Ya’qub alayhissalom bu hiylani darrov payqadi va ularga shunday dedi: "Yo‘q, ish sizlar aytayotgandek emas. Sizlarning nafsingiz yomon bir ishni sizlarga bezab ko‘rsatibdi va sizlar uni qilib qo‘ydingiz. Endi mening vazifam go‘zal sabr qilishdir — hech kimga shikoyat qilmay, faqat Allohdan yordam so‘rab, bu og‘ir sinovga chidashdir. Sizlar Yusuf haqida nima desangiz ham, men Allohdan yordam so‘rayman, Uning o‘zi menga yetarli."

Ya’qub alayhissalomning bu so‘zlari uning Allohga bo‘lgan chuqur ishonchi va tavakkulini ko‘rsatadi. U zulm va yolg‘onga duch kelganda ham sabr qildi va ishni Allohga topshirdi.

Foydalar:

1. Sabr — mo‘minning quroli. Hayotda turli sinovlar va qiyinchiliklar bo‘ladi. Allohga ishongan inson har qanday qiyinchilikda sabr qiladi va shikoyat qilmaydi. Go‘zal sabr — bu Allohdan boshqa hech kimga shikoyat qilmaslikdir.
2. Yolg‘onning oqibati. Yusufning aka-ukalari yolg‘on gapirib, hiyla ishlatdilar, lekin Alloh ularning yolg‘onini fosh qildi. Yolg‘on va hiyla hech qachon yaxshilikka olib bormaydi, oxir-oqibat haqiqat oshkor bo‘ladi.
3. Allohga tavakkul qilish. Ya’qub alayhissalom og‘ir damda "Allohdan yordam so‘rayman" dedi. Bu bizga o‘rgatadiki, har qanday qiyin vaziyatda avvalo Allohga murojaat qilish kerak, chunki U barcha ishlarga qodirdir.
4. Ota-onaga hurmat va ularning donoligi. Ya’qub alayhissalom o‘z farzandlarining yolg‘onini darrov payqadi. Bu ota-onalarning farzandlarini yaxshi bilishini va ularning tarbiyasiga e’tiborli bo‘lishlari kerakligini ko‘rsatadi.
5. Sinovlarda sabr qilish — yuksak daraja. Payg‘ambarlar eng og‘ir sinovlarga duch kelganlar va sabr qilganlar. Bu bizga o‘rgatadiki, sinovlar insonni kamolotga yetkazadi va Allohning sevgan bandalariga sinovlar beriladi.