سوره یوسف — آيت 18

1) ڪن لفظن جي معنيٰ:

• قَمِيصِهِ: سندس قميص (ڪپڙي).
• بِدَمٍ كَذِبٍ: اهڙي رت سان جيڪو ڪوڙو هو، يعني يوسف جو رت نه هو.
• سَوَّلَتْ: سينگاريائو، سهنجيائو، وڻندڙ بڻايو.
• فَصَبْرٌ جَمِيلٌ: پوءِ (منهنجو) صبر سهڻو آهي، يعني اهڙو صبر جنهن ۾ ڪنهن مخلوق اڳيان شڪايت نه هجي.
• الْمُسْتَعَانُ: مدد گهرڻ جو مرجع، يعني الله ئي آهي جنهن کان مدد گهرجي.
• تَصِفُونَ: جيڪو توهان بيان ڪري رهيا آهيو.

2) آيت جي تفسير:

يوسف عليه السلام جا ڀائر واپس وريا ته پنهنجي اڳيان هڪ قميص آندائون جنهن تي ڪوڙو رت لڳل هو، اهو رت يوسف جو نه هو، پر ٻئي ڪنهن جانور جو هو. اهي اهو ڪم ائين ڪري رهيا هئا ڄڻ ته اهو ثبوت آهي ته يوسف کي ڪنهن بگهڙ کائي وڃي، پر سندن اها چال پاڻ ئي سندن ڪوڙ جو دليل بڻجي وئي، ڇاڪاڻ ته قميص ڦاٽل نه هئي، ۽ جيڪڏهن واقعي بگهڙ کائي ها ته قميص ضرور ڦاٽل هجي ها.

پيءُ يعقوب عليه السلام هيءَ ڳالهه سمجهي ويا ۽ فرمايائون: معاملو ائين نه آهي جيئن توهان ٻڌائي رهيا آهيو، بلڪه توهان جي نفسن توهان لاءِ هڪ بدڪار ڪم کي سهڻو بڻائي ڏنو ۽ توهان اهو ڪم ڪري ورتو. پوءِ منهنجو صبر اهڙو سهڻو صبر آهي جنهن ۾ ڪنهن به مخلوق اڳيان شڪايت نه هوندي آهي، ۽ جيڪو توهان بيان ڪري رهيا آهيو، يعني يوسف جي باري ۾ توهان جو اهو قصو، ان تي صبر ڪرڻ لاءِ آئون الله کان ئي مدد گهران ٿو، نه پنهنجي طاقت ۽ وس تي ڀاڙيان ٿو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• صبر جو سهڻو نمونو: يعقوب عليه السلام جي زندگي اسان کي سيکاريندي آهي ته مصيبت جي وقت ۾ به زبان تي شڪايت نه آڻڻ، پر دل ۾ الله تي راضي رهڻ ئي سهڻو صبر آهي. اهو ئي صبر آهي جيڪو انسان کي الله جو ويجهو ڪري ٿو.
• الله ئي مدد جو مرجع آهي: هر مشڪل ۽ هر ڏک جي گهڙيءَ ۾ انسان کي گهرجي ته پنهنجي طاقت تي نه پر الله تي ڀاڙي، ڇاڪاڻ ته سچي مدد صرف الله جي هٿ ۾ آهي.
• ڪوڙ ۽ فريب جي پڄاڻي خراب ٿيندي آهي: يوسف جي ڀائرن ڪوڙو رت لڳل قميص آڻي پنهنجي ڳالهه کي سچو ثابت ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر سندن ئي دليل سندن ڪوڙ کي ظاهر ڪري ڇڏيو. ان مان سبق آهي ته ڪوڙ ۽ فريب ڪڏهن به ڪامياب نه ٿيندو آهي.
• قرآن ۾ تسلي ۽ هدايت: هن آيت ۾ الله تعاليٰ اسان کي ٻڌائي ٿو ته نبي به مشڪلاتن ۾ مبتلا ٿيندا آهن، پر اهي الله تي ڀروسو رکندا آهن. اهو اسان لاءِ تسلي ۽ هدايت آهي ته اسان به مشڪلاتن ۾ صبر ۽ دعا سان الله ڏانهن رجوع ڪريون.
• اسلام ۾ اميد ۽ رحمت: هن آيت ۾ اهو پيغام آهي ته جيڪڏهن اسان صبر ڪريون ۽ الله کان مدد گهرون ته الله اسان کي هر مشڪل مان ڪڍندو آهي، جيئن يعقوب عليه السلام کي آخرڪار يوسف عليه السلام سان ملاقات نصيب ٿي. اهو ئي اسلام جي خوبصورتي آهي ته اهو مايوسي نه پر اميد سيکاريندو آهي.