سوره یوسف — آیه 45

معانی کلمات:

• نَجَا: رهایی یافت، نجات پیدا کرد.
• وَادَّکَرَ: به یاد آورد، یادش آمد (تذکّر پس از فراموشی).
• أُمَّةٍ: مدّت زمانی، روزگار، برههای از زمان.
• أُنَبِّئُکُم: به شما خبر میدهم، آگاهتان میکنم.
• تَأْوِیلِهِ: تعبیر و تفسیر آن (خواب).
• فَأَرْسِلُونِ: پس مرا بفرستید (نزد یوسف).

تفسیر آیه:

پس از آنکه پادشاه مصر خوابی دید که او را نگران کرد و از درباریان تعبیر آن را پرسید و آنها ناتوان ماندند، یکی از دو زندانیِ همراه یوسف که نجات یافته بود و به خدمت پادشاه رسیده بود، پس از گذشت مدتی طولانی — و به روایتی پس از چند سال — ناگهان یوسف و توانایی او در تعبیر خواب را به یاد آورد. او که از علم و دانش یوسف در این زمینه آگاه بود، رو به پادشاه و اطرافیانش کرد و گفت: من شما را از تعبیر این خواب آگاه خواهم کرد؛ پس مرا نزد یوسف بفرستید تا از او حقیقت این خواب را بپرسم و برایتان بازگردم. این سخن او نشان داد که در زندان، شخصی صالح و دانا به نام یوسف وجود دارد که تعبیر خوابها را بهخوبی میداند و میتواند این رؤیا را تفسیر کند.

فواید و پیامهای آیه:

1. یادآوری نعمتها پس از فراموشی: انسان ممکن است در سختیها و گرفتاریها، نعمتها و افراد شایسته را فراموش کند، اما به هنگام نیاز، یاد آنها میافتد. این آیه به ما میآموزد که قدر دانایان و نیکان را بدانیم و در مشکلات به آنها مراجعه کنیم.
2. علم و دانش، سرمایه ارزشمند: یوسف علیهالسلام با وجود زندانی بودن، بهخاطر علم و دانش خود، مورد توجه قرار گرفت و حتی پادشاه به او نیاز پیدا کرد. این نشان میدهد که علم و تقوا، انسان را در هر شرایطی عزیز و محترم میگرداند.
3. وساطت برای خیر: آن زندانیِ نجات یافته میتوانست سکوت کند، اما با پیشنهاد فرستادن خود نزد یوسف، سبب شد که خیری بزرگ نصیب پادشاه و مردم شود. ما نیز باید در کارهای خیر پیشقدم شویم و دیگران را به سوی نیکی و افراد صالح راهنمایی کنیم.
4. امید در سختترین شرایط: یوسف سالها در زندان بود، اما خداوند او را فراموش نکرد و در نهایت، علم او راهگشای مشکل پادشاه و مقدمهای برای خروج او از زندان و عزت یافتنش شد. این آیه به ما میآموزد که هرگز از رحمت خدا ناامید نشویم و بدانیم که فرج و گشایش پس از صبر و استقامت میآید.