سوره رعد — آیه 39

معانی کلمات:

• یَمْحُو: محو میکند، از بین میبرد.
• یُثْبِتُ: باقی میگذارد، تثبیت میکند.
• أُمُّ الْکِتَابِ: اصل و منشأ کتابها، لوح محفوظ.

تفسیر آیه:

خداوند متعال هر چه را بخواهد از میان برمیدارد و هر چه را بخواهد باقی میگذارد و تثبیت میکند. این محو و اثبات شامل احکام شرعی، سرنوشتها، خیر و شر، سعادت و شقاوت و امور تکوینی و تشریعی میشود. بدین معنا که خداوند برخی از احکام را با حکمت خود نسخ میکند و برخی را باقی میگذارد، و نیز در سرنوشت بندگان، آنچه را مصلحت بداند تغییر میدهد و آنچه را مصلحت بداند ثابت نگه میدارد. اما همه این تغییرات و تثبیتها بر اساس علم و حکمت بینهایت خداوند و مطابق با آن چیزی است که در لوح محفوظ ثبت شده است. لوح محفوظ، که «أمّ الکتاب» نامیده میشود، اصل و مرجع همه امور است و هیچ تغییر و تبدیلی در آن راه نمییابد. آنچه در عالم ظاهر میشود، چه محو و چه اثبات، کاملاً مطابق با آن چیزی است که در این کتاب اصلی و تغییرناپذیر ثبت گردیده است.

فواید و درسهای آیه:

1. حاکمیت مطلق خداوند: این آیه نشان میدهد که اراده خداوند بر همه چیز حاکم است و او مختار است در آفرینش و تدبیر امور، هرگونه که بخواهد عمل کند.
2. حکمت الهی در تغییرات: محو و اثباتهای خداوند بیهوده نیست، بلکه هر کدام حکمتی دارد که شاید ما از آن بیخبر باشیم. این امر مؤمن را به رضایت از قضای الهی و تسلیم در برابر اراده او دعوت میکند.
3. اطمینان به علم الهی: وجود «أمّ الکتاب» (لوح محفوظ) به ما اطمینان میدهد که هیچ چیزی در عالم بدون علم و برنامه قبلی خداوند رخ نمیدهد و همه چیز در نظامی دقیق و منظم جریان دارد.
4. آرامش قلبی: وقتی بدانیم همه تغییرات و تحولات زندگی ما تحت تدبیر حکیمانه خداوند است و در نزد او اصل و مرجع ثابتی دارد، دلمان آرام میشود و از نگرانیها و اضطرابها رهایی مییابیم.
5. امید به رحمت الهی: این آیه به ما میآموزد که خداوند میتواند سرنوشت بد را به خوب تبدیل کند و بلا را دفع نماید، پس هیچگاه از رحمت خدا ناامید نشویم و همواره به درگاه او دعا کنیم.