سوره رعد — آیه 38

معانی واژگان:

• أَزْوَاجًا: همسران
• ذُرِّيَّةً: فرزندان
• آیَة: معجزه و نشانه
• أَجَل: زمان معیّن و سررسید
• کِتَاب: حکم و تقدیر نوشتهشده

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) دلگرمی میدهد و پاسخ منکرانی را میدهد که به ازدواجهای ایشان خرده میگرفتند و میگفتند: «چرا پیامبر مانند مردم عادی همسر و فرزند دارد؟» خداوند میفرماید: ما پیش از تو نیز پیامبرانی از جنس بشر فرستادیم و برای آنان همسران و فرزندانی قرار دادیم. آنان فرشته نبودند که ازدواج و فرزند نداشته باشند؛ بلکه مانند سایر انسانها زندگی میکردند. پس تو نیز از همین سنت پیامبران پیشین پیروی میکنی و این امر چیز تازهای نیست که مایه تعجب یا ایراد باشد.

سپس خداوند به اعتراض دیگری پاسخ میدهد که مشرکان میگفتند: «اگر او واقعاً پیامبر است، چرا معجزهای که ما میخواهیم برایمان نمیآورد؟» در پاسخ میفرماید: هیچ پیامبری نمیتواند به خواست خودش معجزهای بیاورد، مگر اینکه خداوند به او اجازه دهد. آوردن معجزه در اختیار پیامبر نیست؛ بلکه تنها به فرمان و اراده خداوند انجام میشود. خداوند حکیم است و هر معجزهای را که صلاح بداند، در زمان مناسب به دست پیامبرش ظاهر میسازد.

در پایان آیه میفرماید: «برای هر امری، زمان معیّن و حکم نوشتهشدهای نزد خداوند وجود دارد.» یعنی همه چیز در علم و تقدیر الهی ثبت شده و برای هر کاری سررسید مشخصی است که نه جلو میافتد و نه عقب میماند. پس آوردن یا نیاوردن معجزه نیز مطابق حکمت و تقدیر الهی است و کسی نمیتواند از آن تخلف کند.

فواید و درسهای آیه:

1. ازدواج و تشکیل خانواده، سنت پیامبران الهی است و نهتنها عیبی ندارد، بلکه نشانه بشریت و الگویی برای امتهاست. پیامبران با وجود مقام والای خود، زندگی عادی داشتند و این خود درس عملی برای پیروانشان است.
2. معجزات و نشانههای الهی به خواست و اراده خداوند است، نه به میل مردم. پس انسان نباید انتظار داشته باشد که همه چیز مطابق خواسته او رقم بخورد؛ بلکه باید به حکمت الهی اعتماد کند و تسلیم فرمان او باشد.
3. همه امور عالم در علم و تقدیر خداوند ثبت است و هیچ چیز بدون نظم و برنامه نیست. این باور، آرامش عمیقی به انسان میدهد و او را از اضطراب و نگرانی نسبت به آینده رها میسازد؛ چرا که میداند همهچیز در دستان حکیمانه خداوند است.
4. این آیه به ما میآموزد که نباید به پیامبران و اولیای الهی به چشم فرشتگان نگاه کنیم؛ بلکه آنان الگوهای انسانی هستند که با وجود تمام سختیهای زندگی، راه هدایت را پیمودند و ما نیز میتوانیم با تأسی به آنان، زندگی خود را در مسیر رضایت الهی قرار دهیم.