Ибрахим сүрәсе — Аять 19

﴿أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ ۚ إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍ جَدِيدٍ﴾

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أَلَمْ تَرَ – син күрмәдеңме? ягъни белмисеңме, аңламыйсыңмы?
• بِالْحَقِّ – хаклык белән, хикмәт һәм гаделлек белән, юкка-бушка түгел.
• يُذْهِبْكُمْ – сезне юк итәр, алып куяр.
• خَلْقٍ جَدِيدٍ – яңа бер мәхлук, яңа бер кешеләр төркеме.

Аять тәфсире:

Ий кеше! Син белмисеңме, Аллаһ күкләрне һәм Җирне хаклык белән, ягъни югары хикмәт һәм төгәл максат белән яратты. Ул аларны бушка, уйнап яки юкка гына түгел, ә Үзенең берлегенә, кодрәтенә һәм зирәклегенә дәлил итеп яратты. Күкләрнең һәм Җирнең төзелешенә карап, һәр акыл иясе Аллаһның бердәнбер Илаһ икәнен, Аңа гына гыйбадәт кылырга кирәклеген аңларга тиеш.

Аллаһ бу галәмне юктан бар итүче генә түгел, ә аны теләгән вакытта үзгәртүче дә. Әгәр Ул теләсә, сезне юк итәр һәм урыныгызга яңа бер мәхлук китерер, ул сездән дә Аллаһка түбәнчелек белән буйсынучы, Аңа гына гыйбадәт кылучы булыр. Бу эш Аллаһ өчен бик җиңел – ул сезне бар иткән кебек, башкаларны да бар итә ала. Димәк, кешеләр Аллаһның кодрәте алдында тәкәбберләнергә тиеш түгел, чөнки аларның яшәве дә, юкка чыгуы да Аллаһның ихтыярында.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Күкләрнең һәм Җирнең яратылышы – Аллаһның барлыгына, берлегенә һәм кодрәтенә иң зур дәлил. Шуңа күрә һәр кеше бу галәмгә карап уйланырга һәм Халык иясен танырга тиеш.
2. Аллаһ бу дөньяны юкка гына түгел, ә зур хикмәт белән яраткан. Димәк, безнең тормышыбыз да максатсыз түгел – без Аллаһка гыйбадәт итү өчен яратылганбыз.
3. Кешеләрнең Аллаһ алдындагы урыны – аларның Аңа буйсынулары һәм гыйбадәт кылулары белән бәяләнә. Әгәр кешеләр Аллаһның әмерләреннән баш тартсалар, Аллаһ аларны башкалар белән алыштырырга сәләтле.
4. Бу аять кешене тәкәбберлектән саклый һәм Аллаһның кодрәте каршында тыйнак булырга өнди. Кем дә булса Аллаһның кодрәтен таныса, ул Аңа түбәнчелек белән гыйбадәт кылырга ашыгачак.
5. Аллаһның кодрәте чиксез – теләсә нәрсәне юктан бар итә ала, теләсә нәрсәне юк итә ала. Бу безнең иманыбызны ныгыта һәм Аллаһтан башка һичкемгә таянмаска өйрәтә.