Ибрахим сүресі — Аят 19

1. Сөздердің мағынасы:

• أَلَمْ تَرَ: Көрмедің бе? Білмедің бе? — Бұл жерде «ойланып қарамадың ба?» деген мағынада, адамды ой жүгіртуге шақыру.
• بِالْحَقِّ: Шындықпен, хикметпен, әділдікпен — яғни босқа, ойын-сауық үшін емес, белгілі бір дана мақсатпен.
• يُذْهِبْكُمْ: Сендерді жоқ етіп, жойып жібереді.
• خَلْقٍ جَدِيدٍ: Жаңа жаратылыс, басқа халық.

1. Аяттың тәпсірі:

Ей, адамзат! Ойланып қарамадың ба? Аллаһ Тағала аспандар мен жерді шындықпен, яғни хикметпен және белгілі бір ұлы мақсатпен жаратты. Ол оларды босқа, ойын-сауық ретінде жаратқан жоқ. Керісінше, аспан мен жердің өзі Оның бірлігіне, құдіретінің кемелдігіне дәлел болып, адамдарды Оған ғана құлшылық етуге, Оған ешбір серік қоспауға шақырады.

Аллаһ Тағаланың құдіреті шексіз: егер Ол қаласа, сендерді жоқ етіп, орныңа Өзіне бойсұнып, құлшылық ететін басқа жаңа жаратылысты әкелер еді. Бұл — Ол үшін өте оңай, жеңіл іс. Сендердің бар болуларың да, жоқ болуларың да Оның еркіне байланысты. Ол сендерге мұқтаж емес, ал сендер Оған мұқтажсыңдар.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың хикметі: Аспан мен жердің жаратылуы босқа емес, оның артында терең даналық пен мақсат бар. Бұл — Аллаһтың барлығын білуші, дана екенінің дәлелі.
• Таухидке шақыру: Әлемнің жаратылысы адамды Аллаһтың бірлігін мойындауға, тек Оған құлшылық етуге бағыттайды.
• Аллаһтың құдіреті: Ол қаласа, бір сәтте бүкіл адамзатты жоқ етіп, орнына басқа жаратылыс әкеле алады. Бұл — Оның шексіз құдіретінің көрінісі.
• Адамның әлсіздігі мен мұқтаждығы: Адам баласы Аллаһқа тәуелді, Ол болмаса, біздің бар болуымыздың өзі мүмкін емес. Сондықтан әр адам Оған шүкір етіп, бойсұнуы керек.
• Үміт пен қорқыныш: Аллаһтың қалауымен біздің орнымызға басқалар келуі мүмкін екенін білу — бізді сергек болуға, Аллаһтың разылығын іздеуге шақырады.
• Исламға деген құштарлық: Бұл аят адамды Аллаһтың ұлы жаратылысы туралы ойлануға, Оның даналығы мен құдіретін мойындауға, сөйтіп Исламның шынайылығына көз жеткізуге жетелейді.