ابراہیم سۈرىسى — ئايەت 19

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• «أَلَمْ تَرَ»: بۇ ئەسلىدە «كۆرمىدىڭمۇ؟» دېگەن مەنىدە بولۇپ، بۇ يەردە «بىلمىدىڭمۇ؟» ياكى «ئويلىنىپ باقمىدىڭمۇ؟» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ. بۇ ئىپادىمۇ ئادەمنىڭ دىققىتىنى تارتىش ۋە ئويغا سېلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدۇ.
• «بِالْحَقِّ»: ھەق بىلەن، يەنى ھېكمەت ۋە مەقسەت بىلەن، بىكار ياكى ئويۇن-چاقچاق ئۈچۈن ئەمەس.
• «إِن يَشَأْ»: ئەگەر ئاللاھ خالىسا.
• «يُذْهِبْكُمْ»: سىلەرنى يوق قىلىۋەتسە، يەنى ھەممىڭلارنى يوقىتىپ تاشلىسا.
• «بِخَلْقٍ جَدِيدٍ»: يېڭى بىر مەخلۇق، يەنى سىلەرنىڭ ئورنۇڭلارغا يېڭىدىن باشقا بىر ئۈممەت يارىتىپ كەلتۈرسە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى ئىنسان! سەن ئاللاھنىڭ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ھەق بىلەن، يەنى ھېكمەت ۋە مەقسەت بىلەن ياراتقانلىقىنى ئويلىنىپ باقمىدىڭمۇ؟ ئاللاھ ئۇلارنى بىكارغا، ئويۇن-چاقچاق ئۈچۈن ياكى مەقسەتسىز ھالدا يارىتىپ قويمىغان. بەلكى ئۇلارنى ئۆزىنىڭ بىرلىكىگە، كامالەتلىك قۇدرىتىگە ۋە ھېكمىتىگە دەلىل-ئىسپات بولۇش ئۈچۈن ياراتقان. شۇڭا ئىنسان ئاللاھنى يالغۇز ئىبادەت قىلىشى، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلماسلىقى كېرەك.

ئەگەر ئاللاھ خالىسا، سىلەرنى ھەممىڭلارنى يوق قىلىۋېتىپ، ئورنۇڭلارغا يېڭىدىن باشقا بىر مەخلۇقنى يارىتىپ كەلتۈرۈشى مۇمكىن. ئۇ يېڭى مەخلۇق ئاللاھقا ئىتائەت قىلىدۇ، ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىدۇ، سىلەردىن تېخىمۇ ئىتائەتچان بولىدۇ. بۇ ئىش ئاللاھ ئۈچۈن ئىنتايىن ئاسان ۋە يېنىك.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھنىڭ قۇدرىتى چەكسىز، ئۇنىڭ ھېكمىتى ئۈستۈن. ئۇ ئاسمانلار ۋە زېمىننى بىر مەقسەت بىلەن ياراتقان. شۇڭا بىز ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئىتائەت قىلىشىمىز، شۈكۈر قىلىشىمىز ۋە ئۇنىڭغا يۈزلىنىشىمىز كېرەك. ئەگەر بىز ئاللاھنىڭ يولىدىن يۈز ئەگەرسەك، ئۇ بىزنى يوق قىلىپ، ئورنىمىزغا ئۆزىگە ئىتائەت قىلىدىغان باشقا بىر ئۈممەتنى كەلتۈرۈشكە قادىر. بۇ ئايەت بىزنى ئويغا سېلىپ، ئاللاھقا بولغان ئىتائەت ۋە ئىبادەتتە چىڭ تۇرۇشقا، ھەمدە ئۇنىڭ نېئمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. ئاللاھ بىزنى ئۆزىنىڭ رەھمىتى ۋە ھىدايىتى بىلەن ساۋابلىق قىلسۇن.