سوره ابراهیم — آیه 19

معانی کلمات:

• أَلَمْ تَرَ: آیا ندیدی و نمیدانی؟ (خطاب به همه انسانها)
• بِالْحَقِّ: بر اساس حکمت و عدالت، نه بیهوده و بدون هدف
• یُذْهِبْکُمْ: شما را نابود کند و از بین ببرد
• خَلْقٍ جَدِیدٍ: آفریدگانی نو و تازهای (مخلوقات دیگری)

تفسیر آیه:

ای انسان! آیا ندیدهای و نمیدانی که خداوند آسمانها و زمین را بر اساس حق و حکمت آفریده است؟ او این جهان را بیهوده و بدون هدف نیافریده، بلکه آن را نشانهای از قدرت و یگانگی خود قرار داده تا بندگانش او را بشناسند و تنها او را عبادت کنند و هیچ شریکی برایش قائل نشوند.

سپس خداوند برای بیدار کردن انسانها از غفلت و هشدار به آنان که مبادا به قدرت و توانایی خود مغرور شوند، میفرماید: اگر او بخواهد، میتواند همه شما را نابود کند و موجودات تازهای به جای شما بیافریند که مطیع و فرمانبردار او باشند. این کار برای خداوند بسیار آسان و ساده است، همانطور که آفرینش آسمانها و زمین برای او هیچ زحمتی نداشت. پس ای انسان! تصور نکن که وجود تو برای خداوند ضروری است؛ بلکه او بینیاز است و اگر نافرمانی کنی، میتواند تو را بردارد و گروه دیگری را جایگزین تو کند که او را عبادت کنند و از دستوراتش پیروی نمایند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هدفداری آفرینش: جهان هستی بیهوده آفریده نشده است؛ بلکه هر چیزی در آن حکمتی دارد و انسان باید در این آفرینش شگفتانگیز بیندیشد تا به خالق آن پی ببرد.
2. قدرت بیپایان خداوند: خداوندی که توانسته این جهان عظیم را با نظم و دقت بینظیر خلق کند، قطعاً بر هر کاری تواناست و هیچ چیز برای او غیرممکن نیست.
3. هشدار به انسانهای مغرور: انسان نباید به خود ببالد و گمان کند که وجودش برای خداوند لازم است. اگر او نافرمانی کند، خداوند میتواند او را با موجودات دیگری جایگزین کند که مطیعتر و فرمانبردارتر باشند.
4. انگیزه برای بندگی: این آیه انسان را به سوی اطاعت و عبادت خالصانه خداوند ترغیب میکند و او را از سستی و کوتاهی در انجام وظایف دینی بازمیدارد، چرا که جایگزینی برای او همیشه ممکن است.
5. امید و ترس متعادل: از یک سو ترس از نابودی و جایگزینی، و از سوی دیگر امید به رحمت و لطف خداوند، انسان را در مسیر اعتدال و بندگی نگه میدارد.