Аль-Хиджр сүресі — Аят 30

1. Сөздердің мағынасы:

• فَسَجَدَ — сәжде жасады, яғни бас иіп, Аллаһтың әміріне бойсұнды.
• الْمَلَائِكَةُ — періштелер.
• كُلُّهُمْ — олардың барлығы.
• أَجْمَعُونَ — түгелдей, бірде-біреуі қалмай, толықтай.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала періштелерге Адамға (ғ.с.) құрмет ретінде сәжде жасауды бұйырған кезде, олар бірден Раббыларының әмірін орындады. Періштелердің барлығы, бірде-біреуі қалмай, түгелдей сәждеге жығылды. Олардың арасында әмірге қарсы шыққан немесе бас тартқан ешкім болмады. Бұл — Аллаһтың әміріне деген толық мойынсұнушылықтың үлгісі.

Алайда бұл жерде бір нәрсені атап өту керек: періштелердің қатарында болған Ібіліс (шайтан) бұл әмірді орындаудан бас тартты. Ол періштелердің тобында жүргенімен, шын мәнінде жындардан еді. Ол тәкаппарлық танытып, Адамға сәжде жасаудан бас тартты. Осылайша, періштелердің түгелдей мойынсұнғаны, ал Ібілістің жалғыз өзі бас тартқаны айқын көрінеді.

Аятта «كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ» деген екі ерекше сөзбен растау келтірілген. Бұл — мағынаны күшейтіп, ешбір періштенің сәждеден қалып қоймағанын, түгелдей орындағанын нақтылау үшін. Яғни, бұл жерде жалпылау мен толықтық ерекше атап көрсетілген.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың әмірі келгенде, мұсылман адам бірден бойсұнып, кешіктірмей орындауы керек. Періштелер осының ең үздік үлгісін көрсетті.
• Барлық періштелердің бір ауыздан сәжде жасауы — бірлік пен ынтымақтың, Аллаһқа деген ортақ мойынсұнушылықтың белгісі.
• Тәкаппарлық пен менмендік — Ібілістің жолы. Ол бас тартуының себебі тәкаппарлық еді. Сондықтан мұсылман адам тәкаппарлықтан аулақ болуы керек.
• Аллаһтың әміріне мойынсұну — құлшылықтың негізі. Бұл аят бізге Аллаһқа деген шынайы сенім мен бойсұнудың қандай болуы керектігін үйретеді.
• Құран Кәрімнің әрбір сөзі дәлдікпен келген. «كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ» деген екі сөзбен растау — Құранның терең мағыналы, кемел кітап екенін көрсетеді. Бұл — адамды Құранды оқып, ойлануға шақыратын ғибрат.