Hijr surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• فَأَنظِرْنِي – meni kechiktir, muhlat ber, o‘limimni keyinga sur.
• يَوْمِ يُبْعَثُونَ – ular (bandalar) tiriltiriladigan kun, ya'ni Qiyomat kuni.

Tafsir:

Iblis la'nati, Alloh taolo uni o‘z rahmatidan quvgan va la'natlaganidan so‘ng, tavba qilish o‘rniga yana hamda o‘zining isyoni va sarkashligida davom etib, Allohdan o‘ziga muhlat berishni so‘radi. U dedi: "Ey Robbim, meni o‘limni tatib ko‘rishdan va bu dunyodan chiqib ketishdan saqlab, Qiyomat kunigacha yashashimni davom ettir. Meni o‘sha kungacha kechiktir, toki bandalaring qabrlaridan tiriltirilib, hisob-kitob uchun yig‘iladigan kungacha yashay." Iblis bu so‘rovi bilan o‘limdan qochishni va uzoq umr ko‘rishni xohladi. Uning maqsadi bandalarni yo‘ldan ozdirishni davom ettirish va ularni Allohning to‘g‘ri yo‘lidan chetlashtirish edi. Alloh taolo uning bu iltimosini sinov va imtihon sifatida qabul qildi, chunki bu bandalarning irodasini sinash va ularning Iblisning vasvasasiga qarshi kurashishini ko‘rish uchun edi.

Foydalar:

• Bu oyatdan bizga ma'lum bo‘ladiki, Alloh taolo har bir narsaga qodir va Uning hukmi ustundir. Iblisning iltimosi ham faqat Allohning izni bilan amalga oshdi, bu esa Allohning qudrati va hikmatini ko‘rsatadi.
• Iblisning dushmanligi shunchalik kuchliki, u Qiyomat kunigacha muhlat so‘rab, insonlarni yo‘ldan ozdirishni maqsad qilgan. Bu bizga shaytonning hiylalaridan ogoh bo‘lishni va undan panoh so‘rashni o‘rgatadi.
• Alloh taolo bandalariga nisbatan rahmli va mehribondir. U Iblisning muhlat so‘rashiga ruxsat bergan bo‘lsa-da, bandalariga doimo tovba eshigini ochiq qoldirgan va ularni hidoyat qilish uchun payg'ambarlar va kitoblar yuborgan.
• Bu oyat insonni o‘z hayotini zoye qilmaslikka, har bir lahzani Allohning roziligi yo‘lida o‘tkazishga undaydi. Chunki shayton doimiy ravishda insonni yo‘ldan ozdirishga harakat qiladi va biz undan saqlanish uchun Allohga iltijo qilishimiz kerak.