Аль-Хиджр сүресі — Аят 42

1. Сөздердің мағынасы:

• عِبَادِي (ғибади): Менің құлдарым, яғни Аллаға шынайы құлшылық етіп, Оған ғана берілген пенделер.
• سُلْطَانٌ (сұлтан): билік, күш, ықпал ету қабілеті.
• الْغَاوِينَ (әл-ғауин): адасқандар, тура жолдан тайғандар.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта Иблиске (шайтанға) қарата айтады: «Менің шынайы құлдарыма сенің ешқандай билігің жүрмейді, олардың жүрегіне ықпал етіп, тура жолдан адастыра алмайсың». Бұл жердегі «Менің құлдарым» деп Аллаға ықыласпен құлшылық етіп, Оған ғана сенім артқан, Оған серік қоспаған мүмін пенделер айтылады. Олардың жүрегі Алланың нұрымен нұрланғандықтан, шайтанның азғыруы оларға әсер етпейді.

Алайда аяттың жалғасында: «Бірақ сенің соңыңнан ерген адасқандарға ғана билігің жүреді» делінген. Яғни, шайтанның ықпалы өз еркімен оған еріп, оның жолын таңдаған, Алланың тура жолынан бас тартқан адамдарға ғана әсер етеді. Бұл адамдар шайтанның азғыруына өздері мойынсұнып, оны өздеріне жетекші етіп алғандар.

Сонымен, бұл аят Алланың шынайы құлдарының шайтанның азғыруынан қорғалғандығын, ал шайтанның билігі тек өз еркімен адасуды таңдағандарға ғана жүретіндігін білдіреді. Бұл — Алланың әділдігі мен рақымының көрінісі: Ол Өзіне шынайы бет бұрған пендесін ешқашан жалғыз қалдырмайды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаға шынайы ықыласпен құлшылық еткен адамды шайтанның азғыруынан Алланың Өзі қорғайды. Бұл — мүмін үшін үлкен үміт пен сенімділік.
• Шайтанның адамға ықпал етуі оның өз еркімен берілуіне байланысты. Демек, адам өз жүрегін Аллаға беріп, Оған сенім артса, шайтанның айласы әлсірейді.
• Бұл аят мүміндерді Аллаға деген құлшылықтарын шынайы әрі ықыласты етуге шақырады, өйткені шынайы құлдық — шайтаннан қорғаныстың ең берік қалқаны.
• Алланың рақымы мен әділдігі осында: Ол Өзіне бет бұрғандарды қорғайды, ал өз еркімен адасуды таңдағандарға шайтанның жолын ашады. Бұл — адамның өз таңдауының маңыздылығын көрсетеді.
• Ислам — адамды шайтанның құрсауынан құтқарып, Аллаға шынайы құлдыққа бастайтын тура жол. Осы жолды ұстану — бақыттың кепілі.