سوره حجر — آيت 50

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• وَأَنَّ: ۽ ته (هي به ٻڌائي ڏي).
• عَذَابِي: منهنجو عذاب، منهنجي سزا.
• هُوَ: ئي، صرف اهو.
• الْعَذَابُ الْأَلِيمُ: اهو ئي ڏکوئيندڙ، تڪليف ڏيندڙ عذاب آهي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان سلسلي جو حصو آهي جنهن ۾ الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي حڪم ڏنو آهي ته هو پنهنجي ٻانهن کي ٻڌائي ته الله تعاليٰ توبه ڪندڙ مؤمنن لاءِ تمام گهڻو بخشڻ وارو ۽ مهر وارو آهي. ان کان پوءِ هي آيت ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ جو عذاب به اهڙو ئي سخت ۽ ڏکوئيندڙ آهي، جنهن کان بچڻ لاءِ انسان کي هر حال ۾ ڪوشش ڪرڻ گهرجي.

يعني الله تعاليٰ ٻنهي ڳالهين جي خبر ڏني آهي: هڪ طرف پنهنجي ٻانهن کي پنهنجي وسيع رحمت ۽ بخشش جي اميد ڏني آهي، ته جيڪو به سچي دل سان توبه ڪري، اهو الله جي بخشش ۽ رحمت کي حاصل ڪري سگهي ٿو. ٻئي طرف اهو به واضح ڪيو آهي ته جيڪو توبه نه ڪري ۽ الله جي حڪمن کان منهن موڙي، تنهن لاءِ الله جو عذاب به تمام سخت ۽ ڏکوئيندڙ آهي. اهڙي طرح هي آيت انسان کي هميشه توبه ۽ نيڪي جي راهه تي هلڻ جي ترغيب ڏئي ٿي، ۽ گناهن کان پري رهڻ جي نصيحت ڪري ٿي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ ٻنهي صفتن جو مالڪ آهي: هو وڏو بخشڻ وارو ۽ مهر وارو به آهي، ۽ ان سان گڏ سندس عذاب به تمام سخت آهي. ان ڪري مؤمن کي گهرجي ته هو الله جي رحمت جي اميد رکي، پر سندس عذاب کان به بي خوف نه ٿئي.
• توبه جو دروازو هميشه کليل آهي. جيڪو به سچي دل سان الله ڏانهن موٽي ٿو، الله تعاليٰ سندس توبه قبول ڪري ٿو ۽ کيس پنهنجي رحمت ۾ داخل ڪري ٿو.
• هي آيت انسان کي خبردار ڪري ٿي ته الله جي نافرماني ۽ گناهن کان پري رهي، ڇاڪاڻ ته الله جو عذاب تمام ڏکوئيندڙ آهي.
• اسلام هڪ اهڙو دين آهي جيڪو انسان کي هميشه اميد ۽ خوف جي وچ ۾ رکي ٿو، ته جيئن هو نه رڳو الله جي رحمت تي ڀاڙي ۽ نه ئي نااميد ٿئي، بلڪه هميشه توبه ۽ نيڪ عمل جي راهه تي هلندو رهي.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته الله تعاليٰ جو عذاب صرف انهن لاءِ آهي جيڪي توبه نه ڪن ۽ سرڪشي تي قائم رهن. ان ڪري اسان کي گهرجي ته هميشه الله کان معافي گهوريون ۽ نيڪ عملن سان پنهنجي آخرت سنواريون.