سوره حجر — آیه 83

معانی کلمات:

• الصَّیْحَةُ: فریادِ هولناک و صاعقهآسا که عذاب الهی با آن فرود آمد.
• مُصْبِحِینَ: کسانی که صبح را درک کردند؛ یعنی هنگام طلوع فجر و آغاز روز.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر نعمتها و هشدارهای خود به قوم ثمود، سرانجام عذاب را بر آنان نازل کرد. در این آیه میفرماید که آن فریادِ مرگبار و صاعقهی عذاب، درست هنگام صبح، زمانی که آنان از خواب برخاسته و وارد روز جدیدی میشدند، آنان را فراگرفت. این زمان، لحظهای بود که آنان به زندگی روزمره و اموال و خانههای خود دل بسته بودند، اما ناگهان عذاب الهی همهچیز را نابود کرد. این صیحه چنان هولناک بود که جانهای آنان را گرفت و هیچ فرصتی برای فرار یا دفاع به آنان نداد. اموال، قصرهای سنگی که در دل کوهها تراشیده بودند، و قدرت و جاهشان هیچکدام نتوانست آنان را از این عذاب حفظ کند. آنان در حالی که صبح را آغاز کرده بودند، به کام مرگ و هلاکت فرو رفتند و اثری از آنان باقی نماند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار درباره غرور و تکبر: این آیه به ما میآموزد که تکیه بر قدرت، ثروت و امکانات مادی، انسان را از عذاب الهی حفظ نمیکند. قوم ثمود با همه توانایی و تمدن پیشرفتهشان، نتوانستند در برابر فرمان خدا بایستند.
2. اهمیت بیداری در برابر عذاب: عذاب الهی ممکن است در هر لحظه، حتی در آرامترین زمانها مانند صبحگاه، فرود آید؛ پس انسان باید همواره آماده باشد و از گناه دوری کند.
3. عدالت الهی: نزول عذاب بر قوم ثمود پس از هشدارهای مکرر پیامبرشان صالح (علیهالسلام)، نشاندهنده عدالت خداوند است که هیچ قومی را بدون اتمام حجت عذاب نمیکند.
4. ترغیب به توبه و بازگشت: این آیه ما را تشویق میکند که پیش از فرا رسیدن عذاب، به درگاه خداوند توبه کنیم و از نافرمانی بپرهیزیم، چرا که رحمت خداوند برای توبهکنندگان همیشه گشوده است.