سوره نحل — آیه 117

معانی کلمات:

• مَتَاعٌ: بهره‌مندی و کالای ناچیز و زودگذر.
• قَلِیلٌ: اندک و کم‌ارزش.
• عَذَابٌ أَلِیمٌ: شکنجه و کیفر دردناک و جانگداز.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر حال کسانی که به جای پرهیز از حرام، به دنبال هوس‌ها و لذت‌های زودگذر می‌روند، می‌فرماید: بهره‌مندی اینان از دنیا و آنچه که با پیروی از خواهش‌های نفسانی به دست می‌آورند، چیزی جز متاعی اندک و ناچیز نیست؛ مانند کالایی بی‌ارزش که به سرعت رو به زوال می‌رود و هیچ پایداری ندارد. اما در برابر این لذت‌های کوتاه و زودگذر، برای آنان در سرای آخرت عذابی دردناک و سخت آماده شده است که نه پایانی دارد و نه تخفیفی در آن راه دارد. این آیه در حقیقت هشدار می‌دهد که لذت‌های دنیوی هر چند در نظر انسان بزرگ جلوه کند، در برابر عذاب ابدی آخرت، هیچ ارزشی ندارد و عاقبت کسانی که حرام خدا را حلال می‌شمرند و از راه باطل بهره می‌برند، جز حسرت و اندوه نیست.

فواید و پیام‌های آیه:

1. دنیا با تمام جاذبه‌هایش، متاعی اندک و فریبنده است و نباید دل به آن بست؛ چرا که زوال‌پذیر و بی‌ثبات است.
2. انسان عاقل باید میان لذت زودگذر و عذاب جاودان مقایسه کند و راهی را برگزیند که سعادت ابدی او را تأمین کند.
3. این آیه انگیزه‌ای برای پرهیزگاری و ترک گناهان است؛ زیرا هر گناهی هر چند در ظاهر لذتی دارد، در باطن آتش عذاب الهی را به همراه دارد.
4. رحمت و عدالت خداوند اقتضا می‌کند که نیکوکاران و بدکاران یکسان نباشند؛ بنابراین کیفر دردناک برای بدکاران، نشانه عدل الهی و پاداش نیکو برای مؤمنان، نشانه فضل اوست.