سوره نحل — آیه 118

معانی کلمات:

• «هَادُوا»: یهودی شدند، به دین یهود گرویدند.
• «قَصَصْنَا»: بیان کردیم، حکایت کردیم.
• «ظَلَمْنَاهُمْ»: به آنان ستم کردیم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش خبر میدهد که بر یهودیان، همان چیزهایی را حرام کرده است که پیش از این در سوره انعام (آیه ۱۴۶) بیان شده است؛ یعنی حیوانات دارای چنگال (مانند شتر و شترمرغ) و چربیهای گاو و گوسفند، مگر آن چربیهایی که بر پشت یا درون رودهها قرار دارد یا به استخوان چسبیده باشد.

سپس خداوند تأکید میکند که ما به آنان ستم نکردیم که اینها را بر ایشان حرام نمودیم؛ بلکه این خودشان بودند که با کفر، طغیان و سرپیچی از فرمانهای الهی، بر خود ستم روا داشتند. به بیان دیگر، این تحریم، کیفر و مجازاتی بود که در برابر گناهان و ظلمهای خودشان بر آنان نازل شد، نه اینکه خداوند بدون دلیل چیزی را بر آنان حرام کرده باشد. خداوند عادل است و هرگز بر بندگانش ستم نمیکند؛ بلکه این اعمال ناپسند خود انسانهاست که زمینه چنین مجازاتی را فراهم میآورد.

فواید و درسهای آیه:

1. عدالت مطلق خداوند: خداوند هرگز به بندگانش ستم نمیکند و تمام احکام و قوانین او بر اساس حکمت و عدالت است، حتی اگر ما فلسفه برخی از آنها را درک نکنیم.
2. مسئولیت اعمال انسان: انسان در برابر کردار خود مسئول است و پیامدهای منفی که دامنگیر او میشود، نتیجه اعمال خود اوست، نه ظلم خداوند.
3. رحمت و آسانی در اسلام: برخلاف بنیاسرائیل که به دلیل گناهانشان، برخی چیزهای پاکیزه بر آنان حرام شد، امت اسلامی از چنین محدودیتهایی برخوردار نیست و خداوند با رحمت خود، چیزهای پاکیزه را برای مسلمانان حلال کرده است. این نشانه لطف ویژه خداوند به این امت است.
4. هشدار به گناهکاران: گناه و نافرمانی، انسان را از نعمتهای الهی محروم میکند و ممکن است باعث سلب برخی مواهب شود؛ پس باید از گناه پرهیز کرد تا نعمتها حفظ شوند.