Nahl surasi — Oyat 66

Kalimalarning ma'nolari:

• الْأَنْعَامِ (al-an'om): chorva mollari — tuya, sigir, qo'y va echki.
• عِبْرَةً (ibrat): ibrat, saboq, o'git.
• فَرْثٍ (fars): qorin (oshqozon) ichidagi hazm bo'lgan ovqat qoldig'i (go'ng).
• خَالِصًا (xolisan): pok, toza, aralashmasdan sof holda chiqqan.
• سَائِغًا (soi'g'an): yengil, oson o'tadigan, ichuvchiga og'irlik qilmaydigan.

Tafsir:

Ey insonlar! Alloh taolo sizlarga chorva mollarida — tuya, sigir, qo'y va echkilarda katta ibrat va saboq berib qo'ydi. Chunki sizlar o'z ko'zingiz bilan guvoh bo'lasizki, Biz sizlarni shu hayvonlarning yelinlaridan chiqqan sut bilan sug'oramiz. Bu sut hayvonning qornidagi hazm bo'lgan ovqat qoldig'i (fars) bilan qon o'rtasidan ajralib chiqadi. Ya'ni, bir tomondan iflos najas, ikkinchi tomondan qon bo'lishiga qaramay, ulardan pokiza, musaffo sut chiqadi. Bu sut hech qanday ifloslik, qon yoki boshqa narsa bilan aralashmaydi. U butunlay toza, oq, yoqimli ta'mga ega bo'lib, ichuvchilar uchun yengil va foydalidir. Uning tomog'ida hech qanday tiqilinch bo'lmaydi, balki u zavq bilan ichiladi.

Bu holat — qon va najas o'rtasidan pok sutning chiqishi — Allohning qudratining buyuk alomatidir. Qon va najas o'rtasida bir to'siq bor bo'lib, ular bir-biriga aralashmaydi. Sut esa ulardan alohida, sof holda ajralib chiqadi. Bu Allohning bevosita yaratgan mo'jizasidir.

Foydalar (saboqlar):

1. Ushbu oyat Allohning cheksiz qudrati va hikmatini ko'rsatadi. U iflos narsalardan pok narsalarni chiqarishga qodirdir. Xuddi shuningdek, gunoh va xatolardan poklanish, tavba qilish orqali inson qalbi ham poklanishi mumkin.
2. Sut — bu Allohning ne'mati bo'lib, u insonlar uchun oziq-ovqat, ichimlik va shifo manbaidir. Bu ne'matni ko'rib, Allohga shukr qilishimiz lozim.
3. Ushbu oyatda Alloh taolo chorva mollarini insonlarga bo'ysundirib qo'ygani, ularning sutidan foydalanish imkonini bergani haqida eslatiladi. Bu esa insonlarning Allohga bo'lgan muhabbatini va ehtiromini oshiradi.
4. Sutning pok va toza bo'lishi — mo'min kishining ham qalbi va amallari pok bo'lishi kerakligiga ishoradir. Xuddi sut kabi, mo'min ham har qanday ifloslikdan (gunoh, riyo, hasad) pok bo'lishi va Allohning nazarida sof bo'lishi lozim.
5. Ushbu oyat tabiatdagi har bir narsada Allohning hikmati borligini, hatto oddiy sut ichishda ham chuqur ibrat va saboq borligini o'rgatadi. Bu esa insonni o'ylashga, tafakkur qilishga va Allohning buyukligini tan olishga chorlaydi.