Nahl surasi — Oyat 67

Kalimalarning ma'nolari:

• Sakaran – aqlni ketkazuvchi, mast qiluvchi ichimlik (xamr).
• Rizqan hasanan – pok, go'zal va foydali rizq (masalan, xurmo, uzum, mayiz, sirka, shinni kabi).

Tafsir:

Alloh taolo bandalariga O'zining katta ne'matlarini eslatib, xurmo va uzum mevalaridan bahramand bo'lishlarini bayon qilmoqda. Sizlar bu mevalardan ikki xil narsa tayyorlaysizlar: biri – mast qiluvchi ichimlik (xamr), bu aqlni yo'qotib, insonga zarar keltiradi va Islomda harom qilingan (bu oyat xamr harom qilinishidan oldin nozil bo'lgan, keyinroq Moida surasidagi oyat bilan bekor qilingan). Ikkinchisi – pok va go'zal rizq: xurmo, uzum, mayiz, shinni, sirka kabi foydali taomlar. Bu ne'matlarning yaratilishida, ularning turli-tumanligida va insonlarga foyda berishida Allohning qudrati va hikmatiga dalolat qiluvchi buyuk alomat bordir. Ammo bu alomatdan faqat aqlini ishlatib, o'ylab, taaffukr qiladigan qavmlargina saboq oladilar. Ular yerdan chiqqan bir donadan butun bir daraxt yaratilishini, undan turli mevalar paydo bo'lishini ko'rib, bu ishlarning o'z-o'zidan emas, balki Qodir va Hakim bo'lgan Zot tomonidan ekanini anglaydilar.

Foydalar:

• Alloh taolo insonlarga bergan ne'matlarini eslatib, shukr qilishga undaydi. Xurmo va uzum kabi mevalar oddiy taom emas, balki Allohning buyuk mo''jizasidir.
• Aql – insonning eng katta boyligi. Alloh o'z oyatlarini faqat aqlini ishlatadiganlarga tushuntiradi. Demak, har bir inson o'z aqlini to'g'ri yo'lda ishlatib, yaratilishlardan saboq olishi kerak.
• Islom dini inson aqlini himoya qiladi. Xamr kabi aqlni ketkazuvchi narsalar harom qilingani – inson salomatligi va jamiyat farovonligi uchundir.
• Mevalardan halol va pok rizq topish, undan foydali narsalar tayyorlash – islomda maqtalgan ish. Musulmon kishi o'z rizqini halol yo'ldan izlashi va haromdan saqlanishi lozim.
• Ushbu oyatda ilm-fanga chorlov bor: insonlar tabiatdagi ne'matlarni o'rganib, ulardan foydalanish yo'llarini kashf etishlari kerak. Bu esa islomning ilmga bergan e'tiborini ko'rsatadi.