سوره اسراء — آیه 23

## تفسیر آیه ۲۳ سوره اسراء

### معانی کلمات:

• قضی: در اینجا به معنای «فرمان داد، حکم کرد و واجب نمود» است.
• أُفّ: کلمهای است که هنگام ابراز ناراحتی و دلخوری از چیزی گفته میشود؛ کمترین مرتبه ابراز نارضایتی و بیزاری.
• تَنْهَرْهُمَا: از «نهر» به معنای «با تندی و خشونت برخورد کردن، فریاد زدن و طرد کردن» است.
• قَوْلًا کَرِیمًا: سخنی نرم، محترمانه، لطیف و همراه با بزرگداشت.

### تفسیر آیه:

پروردگارت - ای انسان - فرمان قطعی و حتمی داده است که تنها او را عبادت کنید و هیچ کس و هیچ چیز را در عبادت شریک او نسازید. پس از فرمان عبادت خداوند، بلافاصله فرمان احسان به پدر و مادر را صادر کرده است؛ چرا که احسان به والدین در رتبه بعد از عبادت خداوند قرار دارد و نشانه شکرگزاری از نعمتهای الهی است.

سپس خداوند به حالت خاصی از والدین اشاره میکند: اگر یکی از آنها یا هر دو به سن پیری برسند و در نزد تو زندگی کنند - یعنی تحت سرپرستی و مراقبت تو باشند - در این صورت باید نهایت صبر و مهربانی را در برابرشان به کار بگیری. حتی کوچکترین ابراز ناراحتی مانند گفتن «اُفّ» به آنها نیز جایز نیست، چه رسد به گفتار یا رفتار تندتر. نباید آنها را از خود برانی، بر سرشان فریاد بزنی یا با خشونت با آنها برخورد کنی.

بلکه باید با آنها سخنی نرم، لطیف، محترمانه و کریمانه بگویی؛ سخنی که نشاندهنده عشق، احترام و قدردانی از زحمات آنها باشد. همانگونه که آنها در کودکی با صبر و مهربانی از تو مراقبت کردند، تو نیز در پیری آنها باید اینگونه باشی.

### فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و یکتاپرستی اساس دین است و هیچ عملی بدون آن پذیرفته نمیشود. عبادت تنها شایسته خداوند است و هیچ شریکی برای او نیست.
2. احسان به والدین پس از عبادت خداوند، مهمترین وظیفه انسان است. این آیه نشان میدهد که رابطه انسان با خدا و رابطه با والدین جداییناپذیرند.
3. احسان به والدین محدود به زمان خاصی نیست، اما در دوران پیری و ناتوانی آنها اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا در این دوران آنها نیازمند محبت و مراقبت بیشتری هستند.
4. اسلام به کوچکترین جزئیات رفتار با والدین توجه دارد؛ حتی گفتن کلمه «اُفّ» که نشانه دلخوری است، نهی شده است. این نشاندهنده عمق ادب و احترامی است که اسلام از مسلمان میخواهد.
5. سخن کریمانه با والدین، کلید محبت و آرامش در خانواده است. کلام نرم و محترمانه، دلهای پدر و مادر را شاد میکند و برکت را به زندگی میآورد.
6. پاداش نیکی به والدین در دنیا و آخرت بینهایت است و خداوند کسانی را که به والدین احسان میکنند، مورد رحمت و مغفرت خود قرار میدهد.