Sure İsrâ — Ayet 23

Kelime Anlamları:

• Kadâ (قضى): Emretti, hükmetti, kesin olarak farz kıldı.
• İhsân (إحسان): En güzel şekilde davranmak, iyilik etmek, gönül hoşluğuyla ikramda bulunmak.
• Üf (أفّ): Bıkkınlık ve usanç ifade eden, en hafif sözle bile olsa hoşnutsuzluk belirten söz.
• Tenher (تنهر): Azarlamak, bağırmak, sert ve kaba davranmak.
• Kavlen Kerîmâ (قولاً كريماً): Yumuşak, gönül alıcı, saygılı ve güzel söz.

Tefsir:

Ey insan! Rabbin, yalnızca kendisine ibadet etmeni kesin bir emirle farz kıldı. Hiçbir şeyi O'na ortak koşmadan, sadece O'na yönelmeni ve yalnızca O'ndan yardım dilemeni emretti. Bu, imanın temelidir ve kulun Rabbine karşı en büyük görevidir.

Bunun hemen ardından, Allah'ın emrettiği en büyük görevlerden biri olan anne babaya iyilik ve ihsanı zikretti. Çünkü senin varlığına vesile olan, seni büyütüp yetiştiren, uykusuz geceler geçiren, senin için her türlü zorluğa katlanan onlardır. Bu yüzden Allah, kendi hakkından hemen sonra anne baba hakkını zikrederek bu iki hakkın ne kadar büyük olduğunu vurgulamıştır.

Özellikle anne baban yaşlandığında, güçsüzleştiğinde ve sana muhtaç hale geldiğinde dikkat et! Onlar, senin çocukluğunda sana nasıl şefkatle baktılarsa, sen de onlara aynı şefkatle bakmalısın. Onlara karşı en küçük bir bıkkınlık belirtisi bile gösterme. "Öf" bile deme! Çünkü bu, en hafif hoşnutsuzluk ifadesidir; bundan bile sakınman emredilmiştir. Onları azarlama, bağırıp çağırma, sert ve kırıcı sözler söyleme.

Bilakis, onlara gönül alıcı, yumuşak, tatlı ve saygılı bir dille konuş. Onlara "Kavlen Kerîmâ" yani güzel ve ikram edercesine bir söz söyle. Onların gönlünü hoş edecek, onlara değer verdiğini hissettirecek bir üslup kullan. Unutma ki onlar, senin dünyaya gelişinin sebebi ve sana en çok emeği geçen varlıklardır.

Bu emir, Allah'ın rahmetinin bir tecellisidir. Çünkü Allah, anne babaya iyiliği emrederek hem onların gönlünü hoş etmekte, hem de senin ahlakını güzelleştirmekte ve seni büyük bir ecre nail etmektedir. Anne babana iyi davrandığında, senin de çocuklarının sana iyi davranması için güzel bir örnek oluşturursun. Bu, dünyada huzur, ahirette ise kurtuluş vesilesidir. Rabbimizin bu emrine uyarak hem O'nun rızasını kazan, hem de anne babanın dualarını al; çünkü onların duası, senin için en büyük sermayedir.