Аль-Исра сүресі — Аят 23

1. Сөздердің мағынасы:

• وَقَضَىٰ — әмір етті, міндеттеді, үкім етті.
• أُفٍّ — жек көру, ызалану, наразылық білдіретін ең жеңіл сөз; адамның іштей тыжырынуын білдіретін дыбыс.
• تَنْهَرْ — қатты сөйлеу, зекіру, дауыс көтеру, ашулану.
• قَوْلًا كَرِيمًا — ізетті, жұмсақ, көркем сөз.

1. Аяттың тәпсірі:

Раббың — уа, адамзат — өзінен басқа ешбір нәрсеге құлшылық етпеуді әмір етіп, міндеттеді. Тек Аллаһқа ғана құлшылық ету керек. Сонымен қатар ата-анаға жақсылық жасауды, оларға қамқорлық пен ізет көрсетуді бұйырды. Бұл екі әмір — Аллаһтың құқығы мен ата-ананың құқығы — қатар аталып, ата-анаға жақсылық жасаудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді.

Ата-анаңның біреуі немесе екеуі де қартайып, қарттық шағына жетіп, сенің қолыңда, қамқорлығыңда болған кезде — яғни олар кішкентай кезіңде саған қамқорлық жасағандай, енді сен оларға қамқорлық жасауға міндетті боласың — оларға «уф» деп те наразылық білдірме, тіпті ең жеңіл реніш сөзін де айтпа. Оларды зекіме, дауысыңды көтерме, қатал сөйлеме. Керісінше, оларға әрдайым жұмсақ, ізетті, көркем сөз айт. Оларға деген қарым-қатынасың мейірімділік пен құрметке толы болсын.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Аллаһқа құлшылық етуді бірінші орынға қояды және одан кейін бірден ата-анаға жақсылық жасауды бұйырады. Бұл — ата-ананың исламдағы орнының қаншалықты жоғары екенін көрсетеді.
• Ата-ана қартайған кезде оларға қамқорлық жасау — үлкен сауапты іс. Олардың әлсіздігі мен мұқтаждығына шыдамдылық таныту — иманның кемелдігінің белгісі.
• Тіпті «уф» деген ең жеңіл наразылық сөзін айтуға тыйым салынуы — ата-анаға деген құрметтің ең жоғары деңгейін көрсетеді. Бұл — исламның әдеп пен ізетке қаншалықты мән беретінінің дәлелі.
• Ата-анаға жұмсақ, көркем сөз айту — жай ғана әдеп емес, құлшылықтың бір түрі. Бұл іс адамды Аллаһтың разылығына жақындатады.
• Ислам — тек ғибадат пен рәсімдерден тұрмайтын, отбасылық қарым-қатынасты, әдепті, мейірімділікті қамтитын толық өмірлік жүйе. Бұл аят исламның адам өмірінің барлық саласын қамтитынын көрсетеді.
• Ата-анаға жақсылық жасау — жәннатқа апарар жол. Бұл аят әрбір мұсылманды ата-анасына деген парызын адал орындауға шақырады және осы арқылы Аллаһтың разылығына жетуге үндейді.