سوره اسراء — آیه 28

معانی کلمات:

• تُعْرِضَنَّ: روی گردانی و اعراض کردن.
• ابْتِغَاءَ: طلب کردن، جستجو کردن.
• مَیْسُورًا: آسان، نرم و لطیف (گفتاری که در آن خشونت و سختی نباشد).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) دستوری اخلاقی و تربیتی میدهد: اگر به دلیل نداشتن مال و دارایی، ناچار شدی از کمک مالی به خویشاوندان، نیازمندان و در راه ماندگان خودداری کنی، و در انتظار گشایش و رزقی از جانب پروردگار باشی که امید داری به تو برسد، در این صورت هرگز با تندی و خشونت از آنان روی برنگردان و با بیمهری جوابشان نده؛ بلکه با گفتاری نرم، لطیف و امیدوارکننده با آنان سخن بگو. مثلاً با دعای خیر برای آنان، وعدهٔ کمک در آینده، یا با جملاتی چون «خداوند به ما و شما روزی دهد» آنان را دلگرم کن و دلشان را به دست آور. این رفتار نشاندهندهٔ اخلاق کریمانه و بزرگواری است که حتی در هنگام ناتوانی از کمک مالی، محبت و احترام را حفظ میکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. اخلاق نیکو در همه حال: مؤمن حتی وقتی توانایی کمک مادی ندارد، نباید محبت و احترام را ترک کند؛ چرا که برخورد مهربانانه خود نوعی صدقه و عبادت است.
2. امید به رحمت الهی: مؤمن هیچگاه از رحمت خدا ناامید نمیشود و در سختیها به گشایش و فضل الهی امیدوار است.
3. تحقیر نکردن نیازمندان: هیچگاه نباید نیازمندان را با رفتار تند یا گفتار خشن تحقیر کرد؛ بلکه باید کرامت آنان را پاس داشت.
4. وعدهٔ صادقانه: اگر وعدهٔ کمک میدهیم، باید صادقانه و در حد توان باشد تا اعتماد مردم حفظ شود.
5. تربیت جامعهٔ محبت‌محور: این آیه درس میدهد که جامعهٔ اسلامی باید بر پایهٔ محبت، مهربانی و احترام متقابل بنا شود، نه بر اساس سود و زیان مادی.