سوره اسراء — آیه 91

معانی کلمات:

• جَنَّة: باغ و بوستان.
• نَخِیل: درختان خرما.
• عِنَب: انگور.
• تُفَجِّرَ: جاری سازی، شکافتن زمین و بیرون آوردن آب.
• خِلالَها: در میان آن، در لابه‌لای آن.
• تَفْجِیرًا: جاری کردن فراوان و پیوسته.

تفسیر آیه:

مشرکان که از روی عناد و لجاجت، ایمان آوردن به پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) را مشروط به تحقق خواسته‌های غیرعادی خود کرده بودند، در این آیه یکی دیگر از پیشنهادهایشان را بیان می‌کنند: «یا اینکه باغی از نخل‌های خرما و انگور داشته باشی و در میان آن، نهرها را به‌گونه‌ای روان و جاری سازی که آب با فراوانی و شدت در سراسر آن باغ جریان یابد.» این خواسته نشان‌دهنده نهایت بهانه‌جویی آنان بود؛ زیرا آنان می‌خواستند پیامبر (ص) را به‌عنوان یک انسان عادی، صاحب ثروت و باغ و بستان ببینند و گمان می‌کردند که نبوت باید با دارایی دنیوی همراه باشد، در حالی که رسالت الهی به اذن خداوند است و نه به خواسته‌های مادی بندگان.

فواید و پیام‌های آیه:

1. رسالت پیامبران مبتنی بر وحی الهی است، نه برآورده‌کردن خواسته‌های مادی مردم؛ زیرا معجزه حقیقی، همان قرآن و رسالت است و نه ثروت و باغ و بستان.
2. انسان نباید ایمان خود را به شرایط دنیوی گره بزند؛ بلکه باید با بصیرت و خرد، حق را بپذیرد و از بهانه‌جویی بپرهیزد.
3. این آیه درس‌آموز است که ارزش‌های معنوی و اخروی بر مادیات دنیوی برتری دارند؛ و مؤمن باید به داشته‌های الهی قانع باشد و در پی رضایت خداوند باشد، نه در پی تجملات دنیا.
4. نشان‌دهنده رحمت و صبر خداوند است که با این همه بهانه‌جویی، باز هم پیامبرش را تسلی می‌دهد و او را بر استقامت دعوت می‌کند؛ و این خود الگویی برای مؤمنان است که در برابر مخالفان، صبور و استوار باشند.