Isro surasi — Oyat 91

Kalimalarning ma'nolari:

• Jannat – bu yerda bog‘, bo‘ston ma’nosida.
• Naxil – xurmo daraxtlari.
• Inab – uzum.
• Tufajjir – oqizmoq, oqizib yubormoq.
• Xilalaha – uning (bog‘ning) o‘rtasidan, oralab.
• Tafjiran – kuchli va ko‘p miqdorda oqizish, yorib oqizish.

Tafsir:

Mushriklar Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam)dan mo‘jiza sifatida dunyoviy ne’matlar talab qilib, shunday deyishdi: "Yoki sening xurmo va uzum daraxtlari bilan to‘lgan bir bog‘ing bo‘lsin va sen uning o‘rtasidan daryolarni kuchli va shiddatli oqizib yuborsang." Ular bu bilan Allohning qudratini tan olish o‘rniga, Payg‘ambardan g‘ayrioddiy va aql bovar qilmaydigan ishlarni talab qilmoqda edilar. Bu ularning o‘jarligi va haqdan yuz o‘girganliklarini ko‘rsatadi. Ular Payg‘ambar alayhissalomning haqqoniyligini tan olish o‘rniga, har safar yangi va yangi shartlar qo‘yib, imon keltirishdan qochmoqchi bo‘lishdi. Holbuki, Payg‘ambarimizning eng buyuk mo‘jizasi – Qur’oni Karim edi, u aql va hikmatga asoslangan edi.

Foydalar:

• Bu oyatdan o‘rganamizki, inson haqni tan olish uchun doimiy ravishda yangi shartlar qo‘yishi o‘jarlik va takabburlik belgisidir. Haqni qabul qilish uchun aql va qalbni ochiq tutish kerak.
• Payg‘ambarlardan mo‘jiza talab qilish o‘rinsiz, chunki ularning eng katta mo‘jizasi – ilohiy vahiy va hidoyatdir. Alloh xohlasa, istalgan paytda istalgan mo‘jizani ko‘rsatishga qodirdir, lekin u bandalarini imtihon qilish uchun hikmat bilan ish qiladi.
• Insonning dunyoviy ne’matlarga berilib ketishi va ularni haqdan ustun qo‘yishi uning halokatiga sabab bo‘ladi. Haqiqiy saodat esa Allohning roziligini topishdadir.
• Bu oyat mo‘minlarga sabr va bardoshni o‘rgatadi. Haq yo‘lida bo‘lgan kishi, garchi unga qarshi ko‘plab e’tirozlar va asossiz talablar qo‘yilsa ham, o‘z e’tiqodida sobit qadam bo‘lishi kerak.