کہف سۈرىسى — ئايەت 25

1) لۇغەتتىكى ئىزاھات:

• وَلَبِثُوا: ئۇلار تۇردى، ئۇلار قالدى، يەنى ئۇلار ئۇزۇن ۋاقىت تۇرۇپ قالدى.
• كَهْفِهِمْ: ئۇلارنىڭ غارى، يەنى تاغ ئىچىدىكى چوڭقۇر ئۆڭكۈر.
• ثَلَاثَ مِائَةٍ سِنِينَ: ئۈچ يۈز يىل.
• وَازْدَادُوا تِسْعًا: ۋە توققۇزنى قوشتى، يەنى ئۈچ يۈز توققۇز يىل بولدى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئەسھابۇل كەھف (غار ئەھلى)نىڭ غارىدا قانچە ۋاقىت ئۇخلىغانلىقىنى خەۋەر قىلىدۇ. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ غارىدا ئۈچ يۈز توققۇز يىل ئۇخلىغان ھالدا تۇرۇپ قالدى. بۇ ئۇلارنىڭ ئۆلگەن ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ ئىرادىسى بىلەن ئۇزۇن مۇددەت ئۇخلىغان ھالدا ھايات قالغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ تائالا ئۇلارنىڭ بۇ ئۇزۇن مۇددەت ئىچىدە ھېچقانداق ئوزۇق ۋە سۇ ئىچمەي، بەدەنلىرى بۇزۇلماي ساقلىنىپ قالغانلىقىنى بايان قىلىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ چوڭ ئالامەتلىرىدىن بىرىدۇر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ھەر نەرسىگە قادىردۇر، ئۇنىڭ ئىرادىسى ئالدىدا ھېچ نەرسە توسالغۇ بولالمايدۇ. ئۇ ئۆلۈكنى تىرىلدۈرەلەيدۇ، ئۇخلىغۇچىنى ئويغىتالايدۇ، ۋە ئۇزۇن يىللار داۋامىدا ئىنساننى ھايات ساقلىيالايدۇ. بۇنداق مۆجىزىلەر ئىنساننى ئاللاھنىڭ بۈيۈكلۈكى ۋە قۇدرىتى ھەققىدە تەپەككۇر قىلىشقا، ئۇنىڭغا تەۋەككۈل قىلىشقا ۋە ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشقا چاقىرىدۇ.

ئەسھابۇل كەھفنىڭ ۋەقەسى بىزگە يەنە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ يولىدا سەۋر قىلغان ۋە ئىمانىنى قوغدىغان كىشىلەرگە ئاللاھ ھەر قانداق قىيىنچىلىقتا ياردەم بېرىدۇ ۋە ئۇلارنى قوغدايدۇ. ئۇلار ئۆز ئىمانى ئۈچۈن جەمئىيەتتىن ئايرىلىپ غارغا چېكىنگەن بولسىمۇ، ئاللاھ ئۇلارنى ئۇزۇن يىللار ھايات ساقلاپ، كېيىنكى ئەۋلادلارغا ئىبرەت قىلىپ قويدى. بۇ ۋەقە ئىمان ئېيتقان ھەر بىر مۇسۇلمانغا ئۈمىد ۋە تەسەللى بېرىدۇ.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ چەكسىزلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ھەر نەرسىگە قادىر ئىكەنلىكىنى ئېسىمىزگە سالىدۇ. بىز ھاياتىمىزدا قانداقلا قىيىنچىلىق ۋە سىناقلارغا دۇچ كەلسەك، ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشىمىز، ئۇنىڭغا ئىشىنىشىمىز ۋە ئۇنىڭ ياردىمىنى ئۈمىد قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ مۆئمىن بەندىلىرىنى ھەرگىز يالغۇز قويمايدۇ. ئەگەر بىز ئاللاھ يولىدا سەۋر قىلساق، ئۇ بىزگە چىقىش يولىنى كۆرسىتىدۇ ۋە بىزنى قوغدايدۇ. كېلىڭلار، قۇرئان كەرىمنى كۆپرەك ئوقۇپ، ئۇنىڭ مەنىلىرىنى چۈشىنىپ، ئاللاھنىڭ كەلامىدىكى ھېكمەتلەردىن بەھرىمەن بولايلى. قۇرئان بىزنىڭ ھاياتىمىزنىڭ نۇرى، قەلبىمىزنىڭ شىپاسى ۋە روھىمىزنىڭ ئوزۇقىدۇر.