Kahf surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma’nolari:

• مَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ – Ularning bu da'volari haqida hech qanday ilm-fanlari yo'q.
• وَلَا لِآبَائِهِمْ – Ota-bobolarining ham bu haqda hech qanday ilmi bo'lmagan.
• كَبُرَتْ كَلِمَةً – Bu so'z juda og'ir va qabih bo'ldi.
• تَخْرُجُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ – Ularning og'zidan chiqadigan (bu yolg'on) so'z.
• إِن يَقُولُونَ إِلَّا كَذِبًا – Ular faqat yolg'on gapiradilar, xolos.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning og'ir gunohini bayon qilmoqda. Ular Allohga farzand nisbat berib, "Alloh o'ziga farzand qilib oldi", degan yolg'on da'voni qilishadi. Holbuki, ularning bu da'volariga asos bo'ladigan hech qanday ilm-fanlari yo'q. Na o'zlari bu haqda biror narsani biladilar, na ota-bobolaridan meros qolgan haqiqiy bilimga egadirlar. Ular shunchaki ota-bobolariga taqlid qilib, ularning so'zlarini takrorlashadi.

Alloh taolo bu so'zning naqadar og'ir va qabih ekanini ta'kidlab, "كَبُرَتْ كَلِمَةً" – "Bu so'z juda og'ir bo'ldi", deydi. Ya'ni, bu da'vo shu qadar yomon va og'irki, uning yukini ko'tarishning o'zi ham katta gunohdir. Bu so'z ularning og'zidan o'ylamay-netmay, aqlsizlik bilan chiqadi. Ular bu so'zning og'irligini va Allohning ulug'ligiga qarshi qanday katta jinoyat qilayotganlarini anglamaydilar.

Oyatning oxirida Alloh taolo ularning bu gapini butunlay rad etib, "Ular faqat yolg'on gapiradilar", deydi. Chunki ularning bu da'vosi hech qanday haqiqatga asoslanmagan, butunlay yolg'on va uydirmadir. Alloh taolo farzand tutishdan pok va mutlaqo beniyozdir.

Foydalar:

1. Alloh taolo har qanday nuqsondan, xususan farzand tutishdan pok ekanini bilish – bu imonning asosiy qismidir. Musulmon kishi Allohning barcha sifatlarini O'ziga munosib tarzda tasavvur qilishi lozim.
2. Ilmsiz va asossiz gapirish – katta gunohdir. Har bir inson o'zi bilmagan narsa haqida gapirishdan saqlanishi kerak, ayniqsa Alloh haqidagi masalalarda.
3. Ota-bobolarga taqlid qilish, agar ular haqiqatdan adashgan bo'lsalar, hech qachon bahona bo'la olmaydi. Inson o'z aqli va ilm bilan haqiqatni izlashi lozim.
4. Yolg'on so'z – Alloh nazdida eng yomon so'zlardandir. Ayniqsa, Allohga nisbatan yolg'on gapirish – eng og'ir jinoyatdir. Bu oyat musulmonlarni har doim rostgo'y bo'lishga va Alloh haqida faqat ilmga asoslangan holda gapirishga undaydi.