سوره کہف — آيت 64

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• نَبْغِ: اسان ڳوليون ٿا، اسان کي گهرج آهي.
• فَارْتَدَّا: پوءِ ٻئي موٽي ويا، واپس ورنا.
• آثَارِهِمَا: ٻنهي جي پيرن جا نشان.
• قَصَصًا: نشانن جي پيروي ڪندي، نشان ڳولهيندي ڳولهيندي.

2) تفسير:

حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي ساٿيءَ (يوشع) کي چيو ته اهو ئي نشان آهي جنهن جي اسان کي ڳولا هئي، يعني مڇيءَ جو زنده ٿي وڃڻ ۽ سمنڊ ۾ داخل ٿي وڃڻ اهو ئي علامت آهي ته اسان کي گهربل نيڪ بندو (حضرت خضر عليه السلام) انهيءَ هنڌ ويجهو موجود آهي. پوءِ ٻئي پنهنجي پيرن جي نشانن تي واپس موٽي ويا، اهي نشان ڳولهيندا ڳولهيندا اڳتي وڌيا ته جيئن رستو نه وڃائجي، تان جو واپس انهيءَ پٿر وٽ پهتا جتان مڇي سمنڊ ۾ وئي هئي، ۽ اتي کين حضرت خضر عليه السلام مليو.

3) فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نيڪ ٻانهن جي ڳولا ۾ حضرت موسيٰ عليه السلام جهڙي عظيم پيغمبر کي پيرن جا نشان ڳولهڻ تائين محنت ڪرائڻ اهو ٻڌائي ٿو ته علم ۽ حڪمت حاصل ڪرڻ لاءِ عاجزي ۽ محنت ضروري آهي.
• اهو سيکاريندو آهي ته الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن کي اڪيلو نه ٿو ڇڏي، جڏهن هو نيڪ نيت سان ڪجهه ڳولي ٿو ته الله تعاليٰ ان لاءِ نشانيون ۽ رستا آسان ڪري ٿو.
• اهو ٻڌائي ٿو ته وڏي کان وڏو انسان به علم جي طلب ۾ ننڍي کان ننڍي شيءِ کان سبق وٺي سگهي ٿو، جيئن مڇيءَ جي زنده ٿيڻ جو واقعو هڪ نشان بڻيو.
• اهو اسان کي ترغيب ڏئي ٿو ته قرآن ۾ بيان ڪيل واقعا رڳو قصا نه آهن، پر انهن ۾ زندگيءَ جا قيمتي سبق ۽ هدايتون لڪل آهن، جيڪي اسان کي الله جي ويجهو ڪن ٿيون.