Kahf surasi — Oyat 77

Kalimalarning ma'nolari:

• استطعما – taom so‘radilar, mehmondo‘stlikni iltimos qildilar.
• فأبوا – bosh tortdilar, rad etdilar.
• يضيفوهما – ularni mehmon qilishdan.
• جدارًا – devor.
• يريد أن ينقض – qulashiga yaqin bo‘lgan, ag‘darilish arafasida turgan.
• فأقامه – uni tiklab qo‘ydi, to‘g‘rilab qo‘ydi.
• لو شئت لتخذت عليه أجرًا – agar xohlasangiz, buning evaziga haq (ish haqi) olgan bo‘lardingiz.

Tafsir:

So‘ngra Muso va Xizir alayhissalom yo‘llarida davom etdilar. Nihoyat, ular bir qishloq ahlining oldiga yetib kelishdi. Bu qishloq Shom diyoridagi shaharlardan biri ekanligi aytiladi. Ular och edilar va shu sababli qishloq ahlidan taom so‘rab, mehmondo‘stlik qilishlarini iltimos qildilar. Ammo qishloq ahli ularni mehmon qilishdan bosh tortdi va ularga hech narsa bermadi. Bu hol ularning ochliklarini yanada kuchaytirdi.

Shu payt ular qishloq ichida bir devorni ko‘rdilarki, u qiyshayib, qulash arafasida turgan edi. Xizir alayhissalom o‘sha devorni qo‘llari bilan silab, uni tiklab qo‘ydilar va to‘g‘rilab, mustahkam qilib qo‘ydilar. Buni ko‘rgan Muso alayhissalom hayron bo‘lib, Xizirga dedilar: "Agar xohlasangiz, bu ishingiz evaziga bir haq olsangiz bo‘lardi. Biz ochmiz, qishloq ahli esa bizni mehmon qilishdan bosh tortdi. Shu ish uchun haq olib, unga yegulik sotib olgan bo‘lardingiz."

Muso alayhissalomning bu so‘zlari odob bilan aytilgan bo‘lib, ularning ochliklari va muhtojliklarini bildirar edi. Chunki ular yo‘lda juda charchagan va och qolgan edilar.

Foydalar:

1. Mehmondo‘stlik – islomiy fazilat: Bu qissada mehmondo‘stlikning ahamiyati ko‘rsatilgan. Qishloq ahli mehmondo‘stlik qilmagani uchun ular yaxshi fazilatdan mahrum bo‘lishdi. Musulmon kishi mehmonga hurmat ko‘rsatishi va unga yaxshi munosabatda bo‘lishi kerak.
2. Bepul yordam va xayrli ish: Xizir alayhissalom devorni bepul tuzatib qo‘ydilar. Bu esa mo‘min kishiga xayrli ishni bepul qilish, birodarlariga yordam berish odobini o‘rgatadi. Har bir yaxshi ish – xoh u katta bo‘lsin, xoh kichik – Alloh huzurida ajrga sazovordir.
3. Mehnatning qadri: Muso alayhissalomning "agar xohlasangiz haq olgan bo‘lardingiz" degan so‘zlari mehnatning qadrini va insonning o‘z mehnati evaziga haq olishi joizligini ko‘rsatadi. Islomda halol mehnat qilib, undan haq olish – sharafli ishdir.
4. Sabr va shukr: Bu voqea sabr qilishning ahamiyatini ham o‘rgatadi. Muso va Xizir alayhissalom ochlik va qiyinchiliklarga sabr qildilar va bu sabrlari ularga Allohning hikmatlarini ko‘rishga imkon berdi.