Maryam surasi — Oyat 58

Kalimalarning ma’nolari:

• “Xarru” – yiqildilar, sajdaga bordilar.
• “Bukiyyan” – yig‘lab, ko‘z yoshlari bilan.

Tafsir:

Ushbu oliy martabali zotlar – zikr qilingan payg‘ambarlar, Alloh taolo ularga O‘z fazli va inoyati bilan ne’mat berib, payg‘ambarlik sharafini ato etgan zotlardir. Ular turli nasllardan kelib chiqqanlar: ba’zilari Odam alayhissalomning zurriyotidan, ba’zilari Nuh alayhissalom bilan kemada birga bo‘lganlarning avlodidan, ba’zilari Ibrohim alayhissalomning zurriyotidan, ba’zilari esa Isroil (Ya’qub) alayhissalomning naslidan edilar. Shuningdek, ular orasida Alloh hidoyatga yetaklab, O‘z bandalari orasidan tanlab olgan, payg‘ambarlik va risolat uchun saralab olingan zotlar ham bor edi.

Bu payg‘ambarlarning eng go‘zal fazilatlaridan biri shu ediki, qachonki ularga Rahmonning oyatlari – Allohning yagonaligi va Uning hujjatlarini o‘z ichiga olgan Qur’on oyatlari tilovat qilinsa, ular darhol Allohga sajda qilib yiqilar, Uning buyukligi va ulug‘vorligi oldida kamtarlik bilan ta’zim qilar, O‘zlarining gunohlari va ojizliklarini his qilib, Allohning qo‘rquvidan yig‘lar edilar. Ular bu oyatlarni tinglashda faqat quloq solib qolmasdan, balki butun vujudlari bilan Allohga bo‘ysunib, sajda va yig‘i orqali Uning huzurida o‘zlarini kamtar tutardilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan olinadigan saboqlar juda ko‘p va ular qalblarni yumshatadi, imonni mustahkamlaydi:

1. Payg‘ambarlarning birligi va izzati: Barcha payg‘ambarlar bir zanjirning halqalaridir. Ularning nasllari bir-biriga bog‘langan bo‘lib, bu Islomning birlik va birodarlik diniga asoslanganligini ko‘rsatadi. Musulmonlar barcha payg‘ambarlarga birdek e’zoz bilan qarashlari lozim.
2. Allohning ne’mati va tanlovi: Payg‘ambarlik Allohning fazli va inoyati bilan beriladigan ulug‘ martabadir. Bu bizga Allohning bandalariga bo‘lgan rahmati va ularni hidoyat qilish irodasini eslatadi. Har bir musulmon Allohning ne’matlarini qadrlashi va Uning tanloviga shukr qilishi kerak.
3. Qur’on tilovatiga munosabat: Payg‘ambarlar Allohning oyatlarini eshitganda sajda qilib yiqilar va yig‘lar edilar. Bu bizga Qur’on tilovatini faqat eshitish emas, balki undan ta’sirlanish, qalbni yumshatish va Allohga yaqinlashish vositasi qilish lozimligini o‘rgatadi. Qur’on o‘qilganda qalbimizda xushu’ va kamtarlik paydo bo‘lishi, ko‘zlarimizdan yosh oqishi – imonning alomatidir.
4. Yig‘lashning fazilati: Allohdan qo‘rqib yig‘lash – payg‘ambarlarning xislati va solih bandalarning belgisidir. Bu yig‘i qalbni poklaydi, gunohlardan tozalaydi va insonni Allohga yaqinlashtiradi. Payg‘ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) ham Qur’on tilovat qilganda yig‘lar edilar.
5. Hidoyat va ixtiyor: Alloh kimni xohlasa, o‘sha zotni hidoyat qiladi va O‘z bandalari orasidan tanlab oladi. Bu bizga Allohning irodasiga bo‘ysunishni va Uning hukmiga rozi bo‘lishni o‘rgatadi. Biz ham Allohdan hidoyat so‘rab, Uning yo‘lida sobit qadam bo‘lishga intilishimiz kerak.

Ushbu oyat bizga payg‘ambarlarning hayotidan ibrat olishni, Allohning oyatlariga hurmat bilan munosabatda bo‘lishni va qalbimizni Uning zikri bilan yumshatishni o‘rgatadi. Allohga bo‘lgan muhabbat va qo‘rquv – imonning ikki qanotidir.