Maryam surasi — Oyat 80

Kalimalarning ma’nolari:

• نَرِثُهُ – Biz unga merosxo‘r bo‘lamiz, ya’ni uning mol-mulkini olib qo‘yamiz.
• مَا يَقُولُ – U aytayotgan narsa (ya’ni mol-u davlati, farzandlari haqidagi da’volari).
• فَرْدًا – Yolg‘iz holda, hech qanday molu mulksiz va farzandsiz.

Tafsir:

Ushbu oliy oyatda Alloh taolo o‘sha kofir va takabbur inson haqida xabar bermoqda. U dunyoda "Men boyman, kuchliman, farzandlarim va mol-mulkim bor" deb maqtanadi va oxiratni inkor etadi. Ammo Alloh taolo unga tahdid qilib aytadiki: "Biz uning aytayotgan narsalarini – ya’ni mol-mulkini, farzandlarini va u faxrlanayotgan barcha narsalarni – o‘limidan so‘ng meros qilib olamiz, ya’ni undan tortib olamiz va boshqalarga beramiz. U esa oxiratda Bizning huzurimizga yolg‘iz holda keladi – na moli bilan, na farzandlari bilan, na yaqinlari bilan. U butunlay yolg‘iz, hech qanday yordamchisiz va himoyachisiz holda hisob-kitobga tortiladi."

Bu holatda u o‘sha dunyoda maqtanib yurgan barcha narsalardan mahrum bo‘lib, faqat o‘zi qilgan amallari bilan keladi. Agar amallari yaxshi bo‘lsa – yaxshi, agar yomon bo‘lsa – yomon oqibatga duchor bo‘ladi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Dunyo mol-mulki va farzandlar – bu vaqtinchalik ne’matlar bo‘lib, ular inson bilan abadiy qolmaydi. Oxiratda har kim yolg‘iz holda hisob beradi.
2. Inson o‘z boyligi, farzandlari yoki mavqei bilan mag‘rurlanmasligi kerak, chunki bularning barchasi bir kun yo‘q bo‘lib ketadi.
3. Bu oyat mo‘minlarga oxiratni eslatib, ularni yaxshi amallar qilishga va dunyoga berilib ketmaslikka undaydi. Asl boylik – bu Allohning roziligi va yaxshi amallardir.
4. Alloh taoloning qudrati shunchalik buyukki, U xohlagan kishini boy qiladi, xohlaganini kambag‘al qiladi. Hech kimning mol-mulki Allohning irodasiga qarshi tura olmaydi.
5. Ushbu oyat insonni kamtarlikka, Allohga tavakkul qilishga va faqat Ungagina suyanishga chorlaydi.