Sure Bakara — Ayet 115

Kelime Anlamları:

• el-Meşrik (الْمَشْرِقُ): Güneşin doğduğu yer, doğu.
• el-Mağrib (الْمَغْرِبُ): Güneşin battığı yer, batı.
• Fe eynemâ (فَأَيْنَمَا): Nerede olursanız olun, hangi tarafa.
• Tüvellû (تُوَلُّوا): Yönünüzü çevirirseniz, dönerseniz.
• Fe semme (فَثَمَّ): İşte orada, orada.
• Vechullah (وَجْهُ اللَّهِ): Allah'ın yönü, Allah'ın rızası ve kıblesi.
• Vâsi’ (وَاسِعٌ): Geniş, sınırsız rahmet ve kudret sahibi.
• Alîm (عَلِيمٌ): Her şeyi hakkıyla bilen.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, müminlerin gönlüne ferahlık veren, Allah'ın rahmetinin genişliğini ve kullarına olan kolaylaştırıcı muamelesini gösteren çok önemli bir mesaj taşır. Yüce Allah buyuruyor ki: Doğu da Batı da, güneşin doğduğu yerler de battığı yerler de, kısacası yeryüzünün tamamı Allah'ındır. O, her şeyin sahibi ve yöneticisidir. Mülk O'nundur, kullar O'nundur, mekânlar O'nundur.

Ey müminler! Allah'ın emriyle namaz kılarken hangi yöne dönerseniz dönün, bilin ki Allah'ın yüzü (rızası, kıblesi ve rahmeti) oradadır. Çünkü O, mekândan münezzehtir; hiçbir yön O'nu sınırlayamaz. Siz O'nun emrine uyarak kıbleye yöneldiğinizde, ister doğuda ister batıda olun, isterse kıbleyi şaşırmış veya bilmeden yanlış bir yöne dönmüş olun; niyetiniz halis olduğu sürece Allah katında makbuldür. Zorluk ve meşakkat içinde kalan, kıbleyi tespit edemeyen veya bir özrü sebebiyle kıbleye yönelmeye gücü yetmeyen kimse için Allah, genişlik ve kolaylık diler.

Bu ayet, özellikle kıblenin Mescid-i Aksa'dan Kâbe'ye çevrildiği dönemde bazı Müslümanların aklına gelebilecek tereddütleri gidermek için inmiştir. Allah Teâlâ, kullarına şunu öğretiyor: Asıl olan, O'na yönelmek, O'nun emrine teslim olmaktır. Yönler ve cihetler O'nun mülküdür; O, nereye dönerseniz dönün sizi görür ve bilir. Önemli olan kalbinizdeki ihlastır, bedeninizin yöneldiği yer değil.

Allah'ın "Vâsi’" (geniş) olması, rahmetinin ve affının sınırsız olduğunu, kullarına zorluk değil kolaylık dilediğini gösterir. "Alîm" olması ise, sizin niyetlerinizi, kalbinizden geçenleri, gizli ve açık tüm amellerinizi bildiğini ifade eder. Hiçbir şey O'ndan gizli kalmaz.

Sevgili kardeşlerim! Bu ayet bize ne güzel bir müjde veriyor: Allah'ın dini asla zorluk ve sıkıntı dini değildir. O, kullarına karşı sonsuz merhamet sahibidir. Siz yeter ki O'na yönelin, O'nun rızasını arayın. Nerede olursanız olun, hangi şartta bulunursanız bulunun, Allah sizinle beraberdir. O'nun rahmetinden ümit kesmeyin, O'nun affına sığının. Çünkü O, geniş rahmetiyle sizi kuşatmış, ilmiyle her halinizi bilmektedir. Bu bilinçle yaşayan bir mümin, asla yalnızlık hissetmez; çünkü bilir ki, nereye dönerse dönsün, Allah'ın rızası ve rahmeti oradadır.