Surat Al-Baqarah — Ayat 278

1) Tegesing tembung-tembung kang perlu dijlentrehake:

• اتَّقُوا اللَّهَ : padha wedi-a lan ngati-ati marang Allah, yaiku nglakoni dhawuhe lan nyingkiri larangane.
• ذَرُوا : padha tinggalna, padha tinggalake.
• مَا بَقِيَ : apa kang isih kari, yaiku sisa utange kang isih ana tambahaning riba.
• الرِّبَا : riba, yaiku tambahan kang dijupuk tanpa hak saka utang-piutang.
• إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ : yen kowe kabeh pancen wong mukmin, yaiku wong kang bener-bener iman.

2) Katranganing ayat:

Allah SWT ngundang para wong mukmin kanthi pangundang kang mulya: "He para wong kang padha iman!" Sawise iku Allah paring dhawuh supaya padha taqwa marang Panjenengane, yaiku padha nindakake kabeh dhawuhe lan padha nyingkiri kabeh larangane. Salah sijine wujud taqwa kang dikarepake ing ayat iki yaiku padha ninggalake sisa-sisa riba kang isih ana ing tangane wong liya.

Sadurunge ayat iki tumurun, wis ana ayat-ayat kang nglarang lan nyalahake laku riba kanthi keras. Mula ing ayat iki Allah mrentah supaya para mukmin ora mung nglakoni riba maneh ing tembe ngarep, nanging uga kudu nglirwakake tambahan riba kang isih kari ing utang-utange wong liya. Sing kudu dijupuk mung pokok utange wae, ora karo tambahane.

Tembung "yen kowe kabeh pancen wong mukmin" ing pungkasaning ayat iki dadi penegasan lan pepenget: yen pancen imane wis bener lan sampurna, mesthine kudu gelem manut marang dhawuhe Allah iki. Iman kang bener iku ora cukup mung ngucapake nganggo lisan, nanging kudu dibuktekake nganggo tumindak nyata, yaiku ninggalake riba sanajan isih ana ing tangane wong liya lan sanajan bisa wae isih ngarep-arep entuk bathi saka tambahan iku.

Dadi, ayat iki mulangake yen iman lan taqwa iku ora bisa dipisahake saka tumindak nyata ing babagan muamalah, kalebu babagan utang-piutang lan ekonomi. Wong kang ngaku iman kudu resik saka laku riba, amarga riba iku kalebu tumindak kang ora adil lan ngrusak.

3) Faedah-faedah kang bisa dijupuk:

• Ayat iki nuduhake yen Allah iku Maha Welas lan Maha Adil, amarga Panjenengane ora langsung nyiksa, nanging isih paring dhawuh supaya ninggalake riba kanthi cara kang alus lan jelas.
• Wong kang ninggalake riba amarga manut marang Allah bakal entuk berkah lan katentreman ing uripe, amarga rezekine dadi resik lan halal.
• Iman kang bener iku nuwuhake kekuwatan kanggo ninggalake barang kang wis dadi kebiasaan, kaya ta riba, amarga ngerti yen dhawuhe Allah iku luwih utama tinimbang bathi donya.
• Ayat iki mulangake yen Islam iku agama kang nggatekake keadilan ing babagan ekonomi, ora mung ibadah, nanging uga muamalah saben dina.
• Sapa wae kang gelem manut marang dhawuhe Allah, mesthi bakal diparingi dalan metu saka kesulitan lan diparingi rezeki saka arah kang ora disangka-sangka.
• Ayat iki dadi pangeling yen iman iku kudu dijaga lan dibuktekake saben dina, supaya ora mung dadi ucapan wae, nanging dadi tumindak kang nyata ing urip.