સૂરા અલ-બકરા — આયત 278

શબ્દોની સમજૂતી:

• اتَّقُوا اللَّهَ: અલ્લાહથી ડરો, એટલે કે તેના આદેશોનું પાલન કરો અને તેની મનાઈઓથી બચો.
• ذَرُوا: છોડી દો, ત્યાગ કરો.
• مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا: વ્યાજમાંથી જે બાકી રહી ગયું છે તે.
• إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ: જો તમે સાચા મોમિન (ઈમાનવાળા) હો.

આયતની તફસીર:

અય મોમિનો! અલ્લાહ તઆલા તમને નસીહત કરે છે કે તેનાથી ડરો, તેના હુકમોનું પાલન કરો અને તેની ના-પસંદ કરેલી વસ્તુઓથી દૂર રહો. અને વ્યાજનો જે હિસ્સો હજુ લોકો પાસે બાકી રહી ગયો છે, તેની માંગણી કરવાનું છોડી દો. જો તમે ખરેખર અલ્લાહ પર અને તેના રસૂલ (સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમ) પર ઈમાન ધરાવો છો, તો આ હુકમનું પાલન કરો. કારણ કે સાચા ઈમાનનો અર્થ એ છે કે દિલથી માનવું, જીભથી કબૂલ કરવું અને અમલથી સાબિત કરવું. જો તમારો દાવો છે કે તમે મોમિન છો, તો વ્યાજ છોડી દેવું એ તમારા ઈમાનની સાચી નિશાની છે. વ્યાજ એ એવો ગુનાહ છે જે અલ્લાહ અને તેના રસૂલ સામે જંગની બરાબર છે, તેથી જે વ્યાજ લેવાનું બાકી હોય તેને માફ કરી દેવું અને તેની માંગણી ન કરવી એ ઈમાનની પૂર્તતા છે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. અલ્લાહનો ડર (તકવા): આ આયત આપણને શીખવે છે કે સાચો મોમિન તે છે જે અલ્લાહથી ડરે અને તેના હુકમોનું પાલન કરે. તકવા એ ઈમાનનો સૌથી ઊંચો દરજ્જો છે.
2. વ્યાજની હરામી: વ્યાજ (રિબા) એક મોટું ગુનાહ છે. જે વ્યાજ પહેલેથી લેવાઈ ગયું હોય તેની માંગણી છોડી દેવી જોઈએ. આ આયત વ્યાજના બાકી રહેલા હિસ્સાને પણ છોડી દેવાનો હુકમ આપે છે.
3. ઈમાન અને અમલનો સંબંધ: ઈમાન ફક્ત જીભથી કબૂલ કરવાનું નામ નથી, પરંતુ તેનો અમલ કરવો પણ જરૂરી છે. જો આપણે સાચા મોમિન છીએ, તો અલ્લાહના હુકમોનું પાલન કરવું જોઈએ.
4. અલ્લાહની રહેમત: આ આયતમાં અલ્લાહે વ્યાજ છોડી દેવાનો હુકમ આપીને આપણને સુધારવાનો મોકો આપ્યો છે. આ અલ્લાહની મોટી રહેમત છે કે તે આપણને ગુનાહોથી પાછા ફરવાનું કહે છે.
5. આર્થિક ન્યાય: વ્યાજની મનાઈ દ્વારા ઇસ્લામ આર્થિક ન્યાય અને સમાનતાની સ્થાપના કરે છે, જેથી ગરીબોનું શોષણ ન થાય અને સમાજમાં સમૃદ્ધિ વિતરિત થાય.
6. ઈમાનની પરીક્ષા: વ્યાજ છોડી દેવું એ ઈમાનની એક મોટી પરીક્ષા છે. જે વ્યક્તિ અલ્લાહના હુકમ માટે પોતાના નફાને છોડી દે છે, તે સાચો મોમિન છે.

આ આયત આપણને શીખવે છે કે ઈસ્લામમાં આર્થિક લેવડદેવડ પણ ઈમાનનો ભ