سوره بقره — آیه 278

معانی کلمات:

• اتَّقُوا الله: از خدا بترسید و تقوای الهی پیشه کنید؛ یعنی با انجام فرمانهای او و دوری از نواهیاش، خود را از خشم و عذابش حفظ کنید.
• ذَرُوا: رها کنید، ترک کنید، واگذارید.
• رِبَا: زیادتی و سودی که در معاملات پولی، بر اصل سرمایه طلبیده میشد و در اسلام حرام شده است.

تفسیر آیه:

ای کسانی که به خدا و پیامبرش ایمان آوردهاید! از خدا پروا کنید و تقوای الهی را پیشهی خود سازید؛ یعنی اوامر او را به جا آورید و از نواهیاش دوری کنید. و آنچه را که از سود و زیادیِ ربوی (که پیش از نزول حکم تحریم ربا، بر ذمّهی مردم باقی مانده و حق شماست) رها کنید و از گرفتن آن صرفنظر نمایید. اگر واقعاً ایمان دارید و ایمانتان قول و عمل را با هم در بر دارد، باید این فرمان را بپذیرید و از رباخواری دست بردارید. در حقیقت، این آیه مؤمنان را به ترک کامل ربا فرا میخواند، حتی آن بخشی که پیش از تحریم، بر اساس قراردادهای قبلی طلبکار بودند؛ چرا که ایمان راستین، مستلزم تسلیم کامل در برابر فرمان خداوند است، هرچند که به ضرر مادی انسان تمام شود.

فواید و پیامهای آیه:

• تقوا و پرهیزگاری، اساس تمام دستورات الهی است و بدون آن، ایمان کامل محقق نمیشود.
• ایمان واقعی، تنها ادعای زبانی نیست؛ بلکه باید در عمل و اطاعت از فرمانهای خداوند، خود را نشان دهد.
• اسلام برای پاکسازی جامعه از ظلم اقتصادی و فاصله گرفتن از هرگونه بهرهکشی مالی، حتی به قیمت از دست دادن منافع شخصی، دستور میدهد و این نشانهی رحمت و عدالت الهی است.
• ترک ربا، موجب برکت در مال و آرامش در زندگی میشود و انسان را از فشارهای دنیوی و عذاب اخروی نجات میدهد.
• این آیه به مؤمنان میآموزد که در برابر فرمان خداوند، هرگز تردید نکنند و بدانند که هرچه خداوند از آن نهی کرده، خیر و صلاح بندگان در آن است.