سوره بقره — آیه 33

معانی کلمات:

• أَنبِئْهُم: به آنان خبر بده و آگاهشان کن.
• غَیب: آنچه پنهان است و از دیدگان و دانش پنهان میماند.
• تُبدون: آشکار میکنید و ظاهر میسازید.
• تَکتُمون: پنهان میدارید و در دل پوشیده میدارید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه فرشتگان از علم به اسامی اشیا عجز نشان دادند، به آدم علیهالسلام فرمود: «ای آدم! این فرشتگان را از اسامی آن موجودات آگاه کن.» آدم نیز به فرمان پروردگار، نام هر یک از آن اشیا را بر زبان آورد و آنان را از اسامی همه موجودات باخبر ساخت. در این هنگام، خداوند به فرشتگان فرمود: «آیا به شما نگفتم که من غیب آسمانها و زمین را میدانم؟ من از نهان و آشکار همه چیز آگاهم؛ آنچه را شما آشکار میکنید و آنچه را در دل پنهان میدارید، همه را میدانم.» این سخن، تأکیدی بر علم بیپایان الهی و حکمت او در آفرینش انسان بهعنوان خلیفهی زمین بود؛ زیرا فرشتگان پیش از این، با اعتراضی نرم، گفته بودند: «آیا کسی را در زمین قرار میدهی که فساد کند و خون بریزد؟» و خداوند میخواست به آنان نشان دهد که او از مصلحت آفرینش انسان آگاه است و علمی دارد که فرشتگان از آن بیبهرهاند.

فواید و پیامهای آیه:

• خداوند به بندگان خود میآموزد که علم و دانش، موهبتی الهی است و اوست که به هر کس بخواهد، علم و حکمت عطا میکند؛ پس بنده باید همواره از خداوند طلب علم کند و در برابر او فروتن باشد.
• این آیه نشان میدهد که اعتراض و ایراد گرفتن بر حکمت الهی، شایستهی بندگان نیست؛ بلکه بنده باید تسلیم امر پروردگار باشد و بداند که خداوند از همه چیز آگاه است و خیر بندگان را بهتر از خودشان میداند.
• آیه بیانگر فضیلت انسان و کرامت اوست؛ زیرا خداوند با تعلیم اسامی به آدم، او را بر فرشتگان برتری داد و این نشانهای از جایگاه والای انسان در نظام آفرینش است.
• علم غیب، مخصوص خداوند است و هیچکس جز به آنچه خداوند به او آموخته، از غیب آگاه نیست؛ پس انسان باید در برابر علم الهی خاشع باشد و به دانش خود مغرور نشود.