Аль-Бакара сүрөсү — Аят 44

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَتَأْمُرُونَ — буйруйсуңарбы, буюрасыңарбы.
• الْبِرّ — жакшылык, жакшы иш, такыба, моюн сунуу, ибадат.
• وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ — өзүңөрдү унутуп каласыңар, өзүңөргө көңүл бурбайсыңар.
• تَتْلُونَ الْكِتَابَ — Китепти (Тооратты) окуп жатасыңар.
• أَفَلَا تَعْقِلُونَ — акылыңарды иштетпейсиңерби, ойлонбойсуңарбы?

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят адамдарды жакшылыкка чакырып, өздөрү аны аткарбаган, башкаларга акыйкатты айтып, өздөрү андан баш тарткан адамдардын абалын сындап, айыптайт. Алгачкы кезде бул аят Тооратты окуган, анын ичинде Мухаммед пайгамбардын (ага Аллахтын саламы жана батасы болсун) сыпаттары жазылганын билген, бирок өздөрү ага ишенбеген, ал эми башкаларга — туугандарына жана досторуна — «Мухаммеддин динине бекем кармангыла, ал акыйкат» деп айткан жөөт илимпоздору жөнүндө түшкөн.

Аллах Таала аларга мындай деп кайрылат: «Силер башка адамдарды жакшылыкка, моюн сунууга, акыйкатты кармоого чакырасыңар, бирок өзүңөрдү унутуп, өзүңөргө көңүл бурбайсыңар. Эмнеге өзүңөр ошол жакшылыкты аткарбайсыңар? Силер Тооратты окуп жатасыңар, анда Аллахтын буйруктары, пайгамбарларды тастыктоо жөнүндөгү аяттар бар. Ошону билип туруп, эмнеге акылыңарды иштетип, акыйкатты кабыл албайсыңар? Эмнеге ойлонуп, туура жолго түшпөйсүңөр?»

Бул аят ар бир адамга, өзгөчө илимдүү адамдарга жана үгүтчүлөргө кайрылган эскертүү. Башкаларга айткан сөзүңдү өзүң аткарбасаң, бул чоң жоопкерчилик. Адам өзүнөн баштап, өзү оңолуп, анан башкаларга үлгү болушу керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — акыйкат жана адилет дини. Ал адамды өзүнөн баштап оңолууга, сөзү менен ишинин дал келишине чакырат.
• Бул аят аркылуу Аллах Таала адамдарга акылын иштетүүнү, ойлонууну буйруйт. Ислам акылды жана ой жүгүртүүнү жогору баалайт.
• Башкаларга жакшылыкты айтып, өзү аткарбаган адамдын абалы кандай жаман болсо, өзү аткарып, анан башкаларга үгүт кылган адамдын даражасы кандай жогору экенин түшүнөбүз.
• Бул аят бизди өзүбүздү текшерүүгө, айткан сөзүбүзгө жоопкерчиликтүү болууга үйрөтөт.
• Ислам дини — адамды жакшылыкка, чындыкка, адилеттикке чакырган, акыл менен иш кылууга үндөгөн дин. Ошондуктан ар бир адам бул диндин окууларын терең түшүнүп, аны жашоосунда колдонушу керек.