Сураи Аль-Бакара — Оят 44

1. Маънои калимаҳое, ки дар оят равшансозӣ талаб мекунанд:

— «الْبِرّ»: некӯкорӣ, тоъат ва ҳар амали нек, ки Худованд онро дӯст медорад; дар ин ҷо маънои асосиаш имон овардан ба Худо ва паёмбараш ва амал кардан ба дастуроти дин аст.

— «تَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ»: худатонро фаромӯш мекунед, яъне худро аз он некӯкорӣ маҳрум месозед ва ба худ амр намекунед.

— «تتلون الكتاب»: китоби осмониро мехонед, ки дар он ҳақиқат ва дастуроти Худо навишта шудааст.

— «أَفَلَا تَعْقِلُونَ»: оё ақлатонро кор намебаред ва намеандешед?

1. Тафсири оят:

Ин оят сарзаниш ва ҳушдорест ба касоне, ки дигаронро ба некӯкорӣ ва роҳи рост даъват мекунанд, аммо худашон аз он ғофиланд ва худро фаромӯш мекунанд. Гуфта мешавад, ки ин оят дар бораи донишмандону олимони яҳуд нозил шудааст; онҳо ба хешовандон ва ҳампаймонони худ аз мусулмонон мегуфтанд, ки бар дини Муҳаммад (с) устувор бош, зеро даъвати ӯ ҳақ аст ва суханаш рост аст, аммо худашон ба он имон намеоварданд ва аз пайравии он рӯй мегардонданд. Ҳол он ки онҳо Тавротро мехонданд ва дар он нишонаҳо ва сифатҳои паёмбари Худо (с) ва дастури имон овардан ба ӯ омада буд. Пас Худованд бо саволи таънаомез мепурсад: оё ақлатонро ба кор намебаред, то ҳақро бинед ва аз он пайравӣ кунед? Ин оят нишон медиҳад, ки даъвати дигарон ба некӣ боиси фаромӯш кардани худ ва тарки амал набояд шавад; инсон пеш аз ҳама бояд худаш ба он чизе, ки дигаронро ба он даъват мекунад, амал кунад.

1. Фоидаҳои ин оят:

— Инсон бояд аввал худаш ба некӯкорӣ ва тоъат амал кунад, баъд дигаронро даъват намояд; зеро даъвати беамал асар ва арзиш надорад.

— Ақл ва андеша неъмати бузурги Худост; бояд онро барои дарёфти ҳақ ва пайравӣ аз роҳи рост ба кор бурд.

— Хондани китобҳои осмонӣ ва донистани ҳақиқат масъулият меорад; касе ки ҳақро медонад, набояд аз он рӯй гардонад.

— Ин оят ҳамаро ба худмуҳосиба ва инсоф даъват мекунад, ки камбудиҳои худро бинад ва пеш аз дигарон худро ислоҳ кунад.

— Дар ин оят раҳмат ва адолати Худо зоҳир мешавад, ки бандагонашро бо саволҳои ҳикматомез ба роҳи рост ҳидоят мекунад ва онҳоро ба андеша ва тадбир водор месозад.