સૂરા અલ-બકરા — આયત 44

૧) શબ્દોના અર્થ:

• أَتَأْمُرُونَ: શું તમે હુકમ કરો છો?
• النَّاسَ: લોકોને.
• بِالْبِرِّ: ભલાઈ, નેકી અને આજ્ઞાપાલનનો.
• تَنسَوْنَ: તમે ભૂલી જાઓ છો, છોડી દો છો.
• أَنفُسَكُمْ: તમારા પોતાના જીવોને.
• تَتْلُونَ: તમે વાંચો છો.
• الْكِتَابَ: કિતાબ (તૌરાત)ને.
• أَفَلَا تَعْقِلُونَ: શું તમે વિચાર નહીં કરો? શું તમે બુદ્ધિનો ઉપયોગ નહીં કરો?

૨) આયતની તફસીર:

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા એ લોકોને ઠપકો આપે છે જેઓ બીજાને ભલાઈ અને નેકીનો હુકમ કરે છે, પરંતુ પોતે તેને છોડી દે છે. આ આયત યહૂદીઓના આલિમો (ધર્મજ્ઞો) વિશે ઉતરી છે. તેમની હાલત એવી હતી કે તેઓ પોતાના મુસ્લિમ સંબંધીઓને અને મિત્રોને કહેતા કે મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ના દીન પર દૃઢ રહો, કારણ કે તેમનો દીન સાચો છે અને તેમની વાત સત્ય છે. પરંતુ તેઓ પોતે તે દીનને અપનાવતા ન હતા અને તેનાથી મોઢું ફેરવી લેતા હતા.

અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: શું તમે લોકોને નેકી અને ભલાઈનો હુકમ કરો છો અને તમારા પોતાના જીવોને ભૂલી જાઓ છો? એટલે કે તમે પોતે તે ભલાઈને છોડી દો છો અને તેનું પાલન કરતા નથી. જ્યારે કે તમે કિતાબ (તૌરાત) વાંચો છો, જેમાં અલ્લાહના આદેશો, તેમના રસૂલો પર ઈમાન લાવવાનો હુકમ અને મુહમ્મદ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ)ની ઓળખ અને ગુણોનું વર્ણન છે. તો શું તમે તમારી બુદ્ધિનો ઉપયોગ નહીં કરો? શું તમે વિચાર નહીં કરો કે આવું કરવું કેટલું ખોટું છે? શું તમે સત્ય તરફ પાછા નહીં ફરો અને તેનું પાલન નહીં કરો?

આ આયત એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંત શીખવે છે કે માણસે પહેલા પોતે ભલાઈ કરવી જોઈએ, પછી બીજાને તેનો હુકમ કરવો જોઈએ. બીજાને ઉપદેશ આપવો અને પોતે તેનું પાલન ન કરવું એ ખૂબ જ ખરાબ અને નિંદનીય કાર્ય છે.

૩) આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

1. જ્ઞાન અને કર્મનો સંગમ: ઈસ્લામ એ જ્ઞાન અને કર્મ બંનેનો દીન છે. ફક્ત જ્ઞાન કાફી નથી, તેના પર અમલ કરવો પણ જરૂરી છે.
2. પોતાની જાતથી શરૂઆત: ભલાઈનો હુકમ કરતા પહેલા પોતે તેનું પાલન કરવું જોઈએ. આ જ સાચા ઉપદેશકની નિશાની છે.
3. દંભ અને દુખાવેથી બચવું: બીજાને કહેવું અને પોતે ન કરવું એ દંભ અને દુખાવો છે, જે ઈસ્લામમાં નિંદનીય છે.
4. બુદ્ધિનો ઉપયોગ: અલ્લાહે આપણને બુદ્ધિ આપી છે જેથી આપણે સાચું અને ખોટું સમજી શકીએ. આપણે વિચારવું જોઈએ કે આપણું વર્તન સ