سوره بقره — آیه 90

معانی کلمات:

• بِئْسَمَا: چه بد چیزی است.
• اشْتَرَوْا: خریدند، یعنی در برابر ایمان، کفر را برگزیدند و معامله کردند.
• بَغْیًا: از روی ظلم و ستم، و در اینجا به معنای حسد و سرکشی است.
• فَبَاءُوا: بازگشتند و همراه خود بردند.
• مُهِین: خوارکننده و رسواکننده.

تفسیر آیه:

چه معامله بد و ناپسندی است که بنیاسرائیل برای خودشان انجام دادند! آنان ایمان به خدا و پیامبرانش را رها کردند و در برابر آن، کفر به آنچه خدا نازل کرده بود (یعنی قرآن) را برگزیدند. انگیزهٔ آنان از این کار، ظلم و حسدی بود که نسبت به پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) داشتند؛ زیرا خداوند به فضل خود، نبوت و کتاب آسمانی را بر بندهای از بندگانش (محمد) نازل کرده بود که از میان آنان نبود. آنان به جای شکرگزاری و پذیرش این نعمت، از روی حسادت و سرکشی، به آن کفر ورزیدند.

نتیجهٔ این کارِ زشت آن شد که آنان با خشم و غضبی بر خشم و غضب دیگر بازگشتند؛ غضب نخست به خاطر تحریف تورات و نافرمانیهای پیشینشان بود و غضب دوم به سبب کفر ورزیدن به پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) و تکذیب او. و برای کسانی که به نبوّت محمد (صلیاللهعلیهوسلم) کفر میورزند، عذابی خوارکننده و رسواگر در روز قیامت آماده شده است که در آن ذلت و خواری را به تمام معنا خواهند چشید.

فواید و درسهای آیه:

• حسد و ظلم، انسان را به گمراهی و کفر میکشاند و او را از پذیرش حق بازمیدارد؛ پس باید از این خصلت زشت دوری کرد.
• نعمتهای الهی، از جمله نبوت و هدایت، به خواست و حکمت خداوند به هر کس که بخواهد میرسد و هیچکس حق ندارد بر این تقسیم الهی اعتراض کند.
• کفر و ناسپاسی در برابر نعمتهای خدا، نهتنها انسان را از رحمت الهی دور میکند، بلکه خشم و غضب او را در پی دارد.
• عذاب الهی برای کافران حتمی است و این عذاب، ذلت و خواری آنان را در پی خواهد داشت؛ پس مؤمنان باید همواره شکرگزار نعمتهای الهی باشند و از حسادت و ظلم بپرهیزند.