سوره طه — آیه 123

معانی کلمات:

• اهْبِطَا: فرود آیید، پایین روید.
• هُدًى: راهنمایی، بیان و کتاب آسمانی.
• یَضِلُّ: گمراه شود، از راه حق منحرف گردد.
• یَشْقَى: تیرهبخت و بدبخت شود، دچار عذاب گردد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه آدم و حوا از میوه درخت ممنوعه خوردند و به نافرمانی گرفتار شدند، به آن دو فرمود: از بهشت فرود آیید، همگی با هم؛ شما و ابلیس و نسلهایتان تا روز قیامت دشمن یکدیگر خواهید بود. پس اگر از جانب من راهنمایی و هدایتی برای شما آمد — که همان کتابها و پیامبران من است — هر کس از آن هدایت پیروی کند و به آن عمل نماید، در دنیا گمراه نمیشود و در آخرت نیز تیرهبخت و عذابکشیده نخواهد بود؛ بلکه در دنیا راه راست را مییابد و در آخرت وارد بهشت میشود. این وعده الهی است که رحمت و هدایت خود را شامل حال بندگان مطیع گرداند.

فواید و پیامهای آیه:

• دشمنی ابلیس با انسان، دشمنیای حقیقی و دیرینه است که تا قیامت ادامه دارد؛ پس باید همواره از او بر حذر بود.
• خداوند پس از نافرمانی آدم، او را رها نکرد و بلافاصله راه هدایت را به او نشان داد؛ این نشانه رحمت گسترده الهی است که درِ توبه و بازگشت را برای بندگان باز میگذارد.
• تنها راه سعادت و رستگاری در دنیا و آخرت، پیروی از هدایت الهی است؛ نه عقل به تنهایی و نه هوای نفس، هیچکدام بدون وحی نمیتوانند انسان را به سرمنزل مقصود برسانند.
• کسی که از هدایت خدا پیروی کند، از دو گمراهی بزرگ در امان است: گمراهی در شناخت حق (ضلالت) و گمراهی در عمل و سعادت (شقاوت)؛ بنابراین مؤمنِ هدایتپذیر، هم در دنیا آرامش و امنیت دارد و هم در آخرت سربلند و خوشبخت است.
• این آیه بشارتی است برای همه انسانها که هر زمان به هدایت الهی روی آورند، گذشته آنان پاک میشود و آیندهای روشن در انتظارشان است؛ چرا که رحمت خداوند بر غضب او پیشی گرفته است.